Բաժանորդագրվել

Մուտք գործել

Կամ

Չի կարող լինել դատարկ!

Չի կարող լինել դատարկ!

Գաղտնաբառի վերականգնում

Գրանցվել

Կամ

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Մոռացել ե՞ք գաղտնաբառը։ Մուտքագրեք ձեր էլ.հասցեն եւ դուք կստանաք նոր գաղտնաբառ։

Էլ. հասցեն գրանցված չէ։

Վերադառնալ

Close

Հայաստանում նմանատիպ Եվրամայդանը բացառվում է.«Այլընտրանք»

Հայաստանում նմանատիպ Եվրամայդանը բացառվում է.«Այլընտրանք»
ԲԱԺԱՆՈՐԴՆԵՐԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒՄ ԵՆ ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՍՏԱՆՈՒՄ ՈՐԱԿ ՊԱՀԱՆՋԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Այս օրերին արդեն ամբողջ աշխարհի, առավել ևս նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածքի, ներառյալ Հայաստանի, բնակչության ողջ ուշադրությունը կենտրոնացված է Ուկրաինայում տեղի ունեցող հախուռն և բուռն զարգացումների վրա: Ես իմ անձնական անունից և, վստահ եմ, մեր բոլոր հայրենակիցների անունից, իմ համերաշխությունն եմ հայտնում Ուկրաինային և անկեղծ ցավակցությունս եմ հղում ընկած զոհերի հարազատներին և ուկրաինացի ժողովրդին:
Այս զարգացումները շատ էական նշանակություն ունեն մեզ համար, որովհետև դրանք հղի են ամբողջ ետխորհրդային տարածքում աշխարհաքաղաքական փոփոխություններով: Ինչ հանգուցալուծում էլ ունենան Ուկրաինայում ներկայումս տեղի ունեցող զարգացումները, ետխորհրդային աշխարհը վստահաբար այլևս նույնը չի լինելու: Եվ մեզ համար շատ կարևոր է, թե այդ զարգացումները ինչ բնույթ կունենան, այսինքն՝ աշխարհաքաղաքական ինչ զարգացումներ, ինչ փոփոխություններ տեղի կունենան սրանից հետո:
Մի քիչ առաջ անցնելով ասեմ, որ զարգացումները կարող են այնպիսի նշանակություն ունենալ, ինչպիսիք ունեցան Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները, այն է՝ Ռուսաստանում փետրվարյան հեղափոխությունը և այնուհետև բոլշևիկյան հեղափոխությունը: Դրանք ռուսական կայսրության, ինչպես և այսօր, չնայած ոչ բացահայտ, ռուսական կայսրության ճակատագրի հետ սերտ առնչվող զանգացումներ են: Այդպիսի հիմնական փոփոխություները մեր տարածաշրջանում կարող են հանգեցնել ճակատագրական զարգացումների: Այս առումով այդ զարգացումները մեզ համար շատ կարևոր են: Դրանք կարևոր են, քանի որ Հայաստանում էական, արմատական փոփոխությունները անհետաձգելի են, և դրա վերաբերյալ գոյություն չունի երկրորդ կարծիք, որովհետև մենք տարիներ ի վեր գտնվում ենք տևական վայրէջքի մեջ: Այդ անկումը գնալով արագանում է, և փոփոխությունը անհետաձգելի է դարձել: Մեզ համար կարևոր են Ուկրաինայի զարգացումները թե որպես օրինակ, իրենց բոլոր բացասական և դրական կողմերով հանդերձ, և թե ինչպիսի զուգահեռներ կարելի է գծել այդ զարգացումների և Հայաստանում տեղի ունենալիք փոփոխությունների միջև: Ես կարծում եմ, որ Ուկրաինայում տեղի ունեցող զարգացումները բազմաթիվ գործոնների արդյունք են, բազմաթիվ պատճառների հետևանք: Ներքին առումով դրանք երկու գործոնների արդյունք են: Առաջին գործոնը երկրում տիրող օլիգարխիկ, բևեռացված համակարգն է ու իշխանության ներսում գտնվող ֆինանսատնտեսական քաղաքական փոքրաթիվ խմբի ձեռքում ամբողջ իշխանության, ռեսուրսների և հարստություն ստեղծելու հնարավորությունների կենտրոնացումը, որոնք և երկրում ստեղծել են անբավարարվածության և դժգոհության մթնոլորտ: Սա շատ նման է Հայաստանում տիրող իրավիճակին: Երկրորդ գործոնը այն պատմական իրականությունն է, որ Ուկրաինան պայմանականորեն կազմված է երկու մասերից: Արևմտյան Ուկրաինան երբեք ուկրաինական պետության մաս չի կազմել այն ժամանակներում, երբ նման պետություն գոյություն է ունեցել, ինչպես նաև մաս չի կազմել ռուսական կայսրությանը: Այն դարեր շարունակ, տարբեր ժամանակներում կենտրոնական Եվրոպայի կայսրությունների և պետությունների մաս է կազմել՝ Ավստրո-Հունգարիայի, Լեհաստանի և այլն: Այդ հանգամանքից ելնելով Ուկրաինայի այդ հատվածը իրեն ավելի շատ համարում է կենտրոնական Եվրոպայի, քան ռուսական՝ արևելյան Եվրոպայի մաս: Այս պատմական և մշակութային գործոնը անկասկած շատ էական նշանակություն ունի Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձությունների համար: Հանգամանք՝ որը բացակայում է Հայաստանի դեպքում:
Ուկրաինայում, համենայն դեպս սոցիալական առումով, պայմանները, վստահաբար ավելի նպաստավոր էին, քան Հայաստանում: Այսինքն, այն ծայրահեղ համատարած աղքատությունը, որը առկա է Հայաստանում, գոյություն չունի այնտեղ և, եթե նույնիսկ կա, ապա դրանք անհամեմատելի են: Ամեն դեպքում, այնտեղ այս վերջին տարիներին առաջացել է միջին խավ՝ շոշափելի ինչ-որ շերտ, ինչի մասին Հայաստանում դժվար է խոսելը: Չնայած այս տարբերություններին, և այդ երկու հանգամանքներից ելնելով, այսինքն օլիգարխիկ համակարգի առկայության և արևմտյան Ուկրաինայի պատմամշակութային հանգամանքից ելնելով, այս զարգացումները ստանում են այսպիսի ընթացք: Ահա թե ինչն է պատճառը, որ Ուկրաինայում, որը սոցիալ-տնտեսական տեսանկյունից համեմատաբար առավել նպաստավոր պայմաններում է գտնվում, քան Հայաստանը, որը նաև ունի աշխարհագրական դիրքի և այլ առավելություններ, այնուհանդերձ, տեղի են ունենում նման բուռն զարգացումներ:
Այս օրերին, իհարկե, շատ է խոսվում Ուկրաինայում տեղի ունեցող զարգացումները Հայաստանում պատճենելու հավանականության մասին: Ոմանք ոգևորված են տեղի ունեցող զարգացումներով, ուկրաինացի ժողովրդի կամ համենայն դեպս ինչ-որ հատվածի հանդգնությամբ, համարձակությամբ, զենքի առջև ինքնաշեն միջոցներով դուրս գալու խիզախությամբ, ոստիկանության դեմ դուրս գալու նրանց քաջությամբ ու վճռականությամբ, իսկ ոմանք էլ ահազանգ են հնչեցնում, թե, ահավասիկ, մտածելն անգամ սարսափ է առաջացնում, որ Հայաստանում տիրող իրավիճակի փոփոխության նպատակով հնարավոր է նման դեպքերի կրկնությունը, և, թե ինչի կարող է դա հանգեցնել: Իհարկե, ես նորից ուզում եմ կրկնել այն անբեկանելի ճշմարտությունը, որ Հայաստանում ներկա իրավիճակը չի կարող շարունակվել: Մենք այս ընթացքի շարունակության պարագայում որպես պետություն, հետո նաև որպես ազգ և որպես հայրենիք դանդաղ դեպի մահ ենք գնում, և այդ մասին կասկած չկա: Հարցը այն է, թե արդյոք ցանկացած տեսակի ժողովրդական ընդվզում ինքնաբերաբար կհանգեցնի այն զարգացումներին, որոնք տեղի են ունենում այսօր Ուկրաինայում: Ես վստահ եմ, որ այդպես չի լինելու, որովհետև Ուկրաինայի զարգացումների համար պատճառ հանդիսացող մյուս հանգամանքը՝ ուկրաինացի ժողովրդի ներսում պատմամշակութային որոշ տարբերությունները, չնայած դա նույն ժողովուրդն է ու նույն ազգը, այս դեպքում ստեղծում են քաղաքացիական պատերազմի վտանգ, քանի որ ժողովուրդը բաժանված է երկու մասի: Իսկ առկա ռեժիմը և նաև այդ ռեժիմին սատարող արտաքին ուժերը կարող են ժողովրդի ներսում գոյություն ունեցող երկփեղկվածությունը օգտագործել փոփոխությունների դեմ բիրտ ուժ կիրառելով, ինչին մենք ականատես ենք այսօր: Ես վստահ եմ, որ, եթե ուկրաինացի ժողովրդի իր ինքնության ճանաչման, ընկալման մեջ չլիներ այդ մշակութային և պատմական տարբերությունը, ապա այդ հանգամանքը հնարավոր չէր լինի օգտագործել։ Հայաստանում, բարեբախտաբար, չունենք այդ երկփեղկվածությունը, քանի որ Հայաստանը էթնիկապես միատարր է, և ենթամշակութային մեծ տարբերություններ գոյություն չունեն այստեղ։ Հայաստանում սոցիալական բևեռացվածությունը շատ մեծ է, ջախջախիչ մեծամասնությունը գտնվում է մի կողմում, իսկ չնչին փոքրամասնությունը իրենց սատարող մանկլավիկներով հանդերձ գտնվում է մյուս կողմում։ Այս ճշմարտությունը ակնառու է, և քաղաքացիական պատերազմի հնարավորությունը բացառվում է Հայաստանում: Այն բացառվում է նաև այժմյան Հայաստանի ռեժիմի պարագայում Ուկրաինայում կիրառվող միջոցների առումով։ Ես վստահ եմ, որ եթե Հայաստանում առկա ռեժիմը փորձի դիմել այդ նույն միջոցներին, որին ներկայումս դիմում է Ուկրաինայի կառավարությունը, ապա Հայաստանում այն շատ կարճ կտևի, և համակարգը արագորեն կփլուզվի։ Այդ իմաստով հանգամանքները բավականին տարբեր են երկու երկրների միջև։ Իհարկե, մենք ունենք Արցախի խնդիր, և Ադրբեջանի հետ դեռևս պաշտոնապես խաղաղություն կնքված չէ: Մենք ունենք նաև Թուրքիայի խնդիր։ Այս հանգամանքները անշուշտ չեն կարող անտեսվել, սակայն, ես կարծում եմ, որ Հայաստանում փոփոխությունները ոչ միայն անհրաժեշտ են, այլ նաև հնարավոր, հաշվի առնելով հենց Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ կապված հանգամանքները: Ամեն ինչ հաշվենկատ գործողություններ կատարելու մեջ է կայանում։
Այս ամենով հանդերձ, ուզում եմ ասել, որ Ուկրաինայի վերջին օրերի զարգացումները չեն վախեցնում մեզ, մենք ցանկանում ենք, որ այնտեղ օր առաջ և ժամ առաջ տիրի խաղաղությունը և արյունահեղությունը դադարի: Սակայն, մենք կայուն ենք Հայաստանում հանուն մեր ժողովրդի, հանուն մեր պետականության և մեր հայրենիքի այս ներկա իրավիճակը փոխելու մեր վճռականությամբ: Հայ ժողովրդին հաջողվելու է իրականացնել այն առանց ընկնելու Ուկրաինային կամ վերջին տարիներին Մերձավոր և Միջին արևելքի երկրներին բաժին հասած իրավիճակի մեջ։ Ասեմ, որ ինքնավստահությունն ու հավատը, որ մեզ հաջողվելու է առանց նման ցնցումների փոփոխություններ իրականացնել Հայաստանում, գալիս է այն համոզումից, որ մենք պետք է փոփոխությունները իրականացնենք նախօրոք պատկերացնելով և ունենալով այն կառույցների սաղմերը, որոնք տեր են կանգնելու մեր երկրին։ Մենք մեր ժողովրդի հետ միասին չենք փոխելու այս իրավիճակը և դրանից հետո նոր մտածենք, թե ինչով ենք փոխարինելու այն: Ասածս վերաբերում է և՛ ծրագրային և՛ թե կառույցների ստեղծման անհրաժեշտությանը, որոնց վրա պետք է հիմնված լինի մեր պետությունը։ Մենք դատարկություն չենք նախատեսում, և դատարկություն չենք հանդուրժի, և կարծում եմ, որ և՛ արաբական երկրներում, և՛ ներկայումս Ուկրաինայում զարգացումները տարբեր կլինեին, եթե այնտեղ նմանօրինակ մոտեցում լիներ։ Ոչ թե իշխանափոխություն կատարվեր, և դրանից հետո մի նոր բան ստեղծելու փորձ արվեր, այլ մինչ իշխանափոխությունը նոր կառույցների սաղմերը ստեղծվեին՝ թե կառուցվածքային և թե ծրագրային իմաստով:
Ռուսաստանը անցնող շաբաթներին արդեն ֆեդերատիվ Ուկրաինայի գաղափարին համակերպվելու տրամադրվածություն է հայտնել, և դա կարծեմ Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի բաժանման հետ համակերպվելու առաջին քայլն էր, իրեն համակիր պահելով այն հատվածները, որտեղ, բնականաբար, ռուսախոս մեծամասնություն է տիրում, որտեղ Ռուսաստանի ռազմավարական շահերն են առավել ներկայացված, ինչպես Ղրիմը, Դոնեցկի շրջանը և այլ տարածքներ: Բոլորիս համար պարզ է, որ Ռուսաստանը չի հրաժարվի այս շրջաններից, և տեղի բնակչությունը ներկայումս հակված է Ռուսաստանին բարեկամ մնալ, եթե ոչ վարչականորեն Ռուսաստանի մաս կազմել: Կլինի այդպես, թե կլինեն առավել կամ նվազ բարդ զարգացումներ, այժմ դժվար է ասել: Համենայն դեպս, այսօր Ուկրաինայում, ռուսամետ կամ արևմտամետ հատվածներից բացի, գոյություն ունի նաև իսկական, ուկրաինական, ազգային, դիրքորոշում ունեցող ժողովրդական և քաղաքական հոսանք, որը հավասարապես դեմ է և արևելյան հարևանի վասալը դառնալու, և եվրոպական չակերտյալ ընտանիքին միանալով նոր գաղութարար ծրագրի մեջ մերվելու գաղափարներին : Ի հակադրություն մյուս երկուսի, այս հոսանքը կողմ է իսկապես արդարության վրա հիմնված, ոչ օլիգարխիկ, ինքնիշխան Ուկրաինայի պետություն ստեղծելուն: Ցանկալին պիտի լիներ այս մոտեցման հաղթանակը, սակայն, այնքան շատ են գործոնները, որ այսօր դեռևս հնարավոր չէ ասել, թե որ սցենարը հաջողություն կունենա: Համենայն դեպս այսօրվա ընթացքը վստահաբար գնում է, եթե ոչ դեպի քաղաքացիական պատերազմ, ապա առնվազն դեպի Ուկրաինայի բաժանում, լինի դա ֆեդերատիվ կամ ոչ ֆեդերատիվ տարբերակով, դժբախտաբար:

Բեռնեք Հայկական Լրատվական Ռադիոյի հավելվածները այստեղ՝
website by Sargssyan