Բաժանորդագրվել

Մուտք գործել

Կամ

Չի կարող լինել դատարկ!

Չի կարող լինել դատարկ!

Գաղտնաբառի վերականգնում

Գրանցվել

Կամ

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Մոռացել ե՞ք գաղտնաբառը։ Մուտքագրեք ձեր էլ.հասցեն եւ դուք կստանաք նոր գաղտնաբառ։

Էլ. հասցեն գրանցված չէ։

Վերադառնալ

Close

Պալիատիվ օգնություն. որքանո՞վ է Հայաստանում պաշտպանված կյանքի վերջին փուլն արժանապատիվ ապրելու իրավունքը. «Մարդու իրավունքների ինքնապաշտպանություն»

ԲԱԺԱՆՈՐԴՆԵՐԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒՄ ԵՆ ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՍՏԱՆՈՒՄ ՈՐԱԿ ՊԱՀԱՆՋԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔ
Հետևե՛ք մեզ YouTube-ում

 

- Ողջույն: Լրատվական ռադիոյի եթերում աշխատանքն է սկսում «Մարդու իրավունքների ինքնապաշտպանություն» հաղորդաշարը: Ես Սաթեն Միքայելյանն եմ:   Իսկ տաղավարում այսօր հյուրընկալել եմ «Իրավունքի զարգացման կենտրոն» ՀԿ նախագահ Վիոլետա Զոփունյանին: Բարեւ Ձեզ:

- Ողջույն:

- Հարգելի ռադիոլսողներ ու ռադիոդիտողներ, մենք այսօր խոսելու ենք պալիատիվ (ամոքիչ) բուժօգնության մասին, որովհետեւ այս պահին պետությունն այս ուղղությամբ լուրջ քայլեր է ձեռնարկում: Նախ փորձենք հասկանալ, թե ինչ է պալիատիվ խնամքը, եւ ինչ է անում պետությունը: Ես գիտեմ, որ ժամանակին բավական կոնվենցիաներ ենք ստորագրել, որով պարտավորվել ենք մարդկանց զերծ պահել ցավից, տառապանքից կյանքի այն փուլում, երբ կան անբուժելի հիվանդություններ: Պալիատիվ խնամքը բոլորովին չի վերաբերում հիվանդությունը բուժելուն, այլ նպաստում է, որպեսզի մաքսիմում հանգիստ, անցավ անցնի այդ ժամանակը: Մենք 2010-ից նոր-նոր սկսեցինք մտածել այս ուղղությամբ: Դուք դեռեւս 2016թ. ունեք վերլուծություն. ինչ կար այդ ժամանակ եւ ինչքանո՞վ է փորձ արվում այդ խնդիրները լուծել օրենսդրական մակարդակով՝ 2017-2019 թթ. ռազմավարության ծրագրով:

- Շնորհակալություն հրավերի եւ այս կարեւոր հարցը բարձրացնելու, քննարկելու համար, որովհետեւ այն իսկապես շատ կարեւոր է եւ հատկապես կարեւոր է այս փուլում անդրադառնալ պալիատիվ օգնությանը: Մեր ուսումնասիրությունը, եւ առհասարակ իմ աշխատանքն այս ոլորտում, վաղուց է սկսվել եւ ընթացիկ անընդհատ չավարտվող պրոցես է, մինչեւ այն փուլը, երբ մենք կունենանք մեր երկրում պալիատիվ օգնությունը ինչպես միջազգային  զարգացած երկրներում՝ ամբողջովին ներդրված եւ գործող ծառայության տեսակ: Ակունքները 2009-2010 թվականից են. ՀՀ կառավարության որոշմամբ որպես բժշկական ծառայության տեսակ բժշկական ծառայությունների ցանկում ընդգրկվել է դեռեւս 2009թ: Եղել են մի քանի փուլերով օրենսդրական բարեփոխումներ, որի աշխատանքային խմբում ընդգրկված են եղել բժիշկներ, իրավաբաններ, հոգեբաններ: Արդյունքում 2012 թ. ընդունվել է պալիատիվ օգնության հայեցակարգը, որը հավանության է արժանացել ՀՀ կառավարության կողմից: Այն ներառում է մի քանի կարեւոր կոմպոնենտներ. նախեւառաջ հասկանալ եւ  գնահատել  իրավական կարգավորումները՝ ինչ ունենք եւ, ի  լրումն դրան, միջազգային փորձագետի կողմից Բաց հասարակության հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ մասնագետը, ով պալիատիվ օգնության ոլորտի լավագույն միջազգային փորձագետներից է, ուսումնասիրեց, թե Հայաստանում ինչի կարիքներ ունենք՝ սկսած ծառայության տեսակից, բժշկական մասնագետների վերապատրաստումից  (այլ բան է, երբ դու ունես պալիատիվ օգնությունը որպես բժշկական ծառայության տեսակ, բայց չկա մասնագետ, որը կկարողանա  համապատասխան ծառայությունը մատուցել): Հայեցակարգի հավանության արժանանալուց հետո սկսվեց հաջորդ՝ օրենսդրական փոփոխությունների փուլը, մասնավորապես դրան նպաստեց նաեւ 2016 թ. «Human Rights Watch» կազմակերպության կողմից կատարված շատ կարեւոր հետազոտությունը, որը նաեւ մեծ աշխատանք էր պետական մարմինների հետ, որպեսզի ներկայացվի դրա անհրաժեշտությունը, առկա խնդիրները: Այնուհետեւ 2017թ. արդեն ընդունվեց ռազմավարությունը, որտեղ հստակ ծրագրով՝ տարի առ տարի, նշված էր, թե ինչ գործողություններ պետք է իրականացվեն պալիատիվ օգնությունը ներդնելու համար: Ըստ էության եթե փորձենք կոմպոնենտներով տարանջատել՝ պալիատիվ օգնությունը բազմապրոֆիլ մուլտիդիսցիպլինար ծառայություն է: Դուք նշեցիք, որ այն բժշկական ծառայության տեսակ է: Այո՛,  «Բնակչության բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքում կա «պալիատիվ օգնություն» հասկացությունը, եւ այն  ներառվել է որպես բժշկական օգնության տեսակ: Սակայն եթե ավելի ընդգրկված դիտարկենք, սա մոտեցում է, որը հոգեբանի, սոցիալական աշխատողի, նաեւ իրավաբանի եւ հոգեւոր աջակցության կոմպոնենտներ ունի մեջ: Սակայն իրականացման առումով եւ ըստ մեր ռազմավարության, որը մենք ունենք ընդունված, դարձյալ կարիք կար վերանայելու  եւ փոփոխելու օրենսդրությունը, որպեսզի բուժհաստատություններում (եւ ոչ միայն) հնարավորություն ունենան պալիատիվ օգնություն իրականացնել: 2017թ. հոկտեմբերի 18-ին  ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամանով հաստատվեց պալիատիվ բժշկական օգնության եւ սպասարկման տրամադրման չափորոշիչը, որի մասին կուզենամ անպայման բարձրաձայնել հատկապես բուժաշխատողների համար: Սա շատ կարեւոր փաստաթուղթ էր, որովհետեւ այստեղ արդեն սահմանվում է, թե որ խումբն է պալիատիվ օգնության պացիենտների մեջ ներառված, որ բժիշկներն են, ինչ վերապատրաստում պետք է անցնեն, ինչպես պետք է նշանակվեն դեղերը: Այս բոլորի մասին չափորոշիչում կա տեղեկատվություն, եւ սա շատ լավ ձեռնարկ, տեղեկատվություն կարող է լինել այն բոլոր բժիշկների համար, ովքեր աշխատում են պոլիկլինիկաներում կամ ստացիոնար բուժհաստատություններում, որպեսզի իրենք կարողանան տրամադրել այս ծառայությունը:

- Իսկ այդտեղ սահմանվա՞ծ է, թե ամոքիչ խնամքը դա մասնագիտացում է, ենթամասնագիտացում, որովհետեւ օրենքում այդ բացթողումն էլ կար:

- Այդ հարցն ավելի շատ վերաբերում է լիցենզավորմանը, որովհետեւ մեզ մոտ բժշկական ծառայություն իրականացնելու համար (լինի դա իրավաբանական անձ, թե անհատ ձեռնարկատեր) պետք է առողջապահության նախարարության կողմից ստանա լիցենզիա: Նույնը վերաբերվում է նաեւ պալիատիվ օգնությանը. նախկինում մշակված լիցենզավորման պահանջների տարբերակով կա նաեւ պահանջ, թե ովքեր պետք է լինեն բժիշկները, այսինքն՝ անձնակազմի նկատմամբ պահանջները: Հանդիպումների ժամանակ մենք մի փոքր փոփոխեցինք պահանջները հաշվի առնելով նաեւ այն, որ ծառայության մոդելը փոքր-ինչ փոփոխվեց, որովհետեւ ներկայումս առաջարկվում է պալիատիվ օգնություն առաջին օղակում, այսինքն՝ պոլիկլինիկական օգնության տեսքով, ստացիոնար հաստատություններում եւ ավելացել է նաեւ շարժական (մոբիլ) տեսակը: Հետեւապես, ըստ դրա պետք է որոշվեր, օրինակ, թե բուժաշխատողը քանի՞ տարվա փորձ պետք է ունենա եւ վերապատրաստում պե՞տք է անցած լինի, որպեսզի կարողանա համապատասխան ծառայությունը մատուցել: Ուզում եմ նշել, որ Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանն ունի ձեւավորված մասնագետների խումբ, ովքեր կարող են դասավանդել եւ բավականին երկար ժամանակ է անում են այդ քրտնաջան աշխատանքը, որպեսզի մոդուլների տեսքով վերջապես հաստատվի արդեն կրթական ծրագիրը: Շուտով կլինեն շատ ավելի մասնագիտացված դասընթացներ հենց այն բուժաշխատողների համար, ովքեր կարող են աշխատել պալիատիվ բուժօգնության ոլորտում:

- Այսինքն՝ մասնագետների մասը շտկելի է. կան բացթողումներ, որը պետք է համակարգել, համախմբել:

- Որովհետեւ բազային գիտելիքներին, որ մասնագետ բժիշկները ստանում են համալսարանում, կարող է ավելանալ պալիատիվ օգնության մասին գիտելիքները, նաեւ փորձառությունը, որովհետեւ դա նույնպես շատ կարեւոր է պացիենտների այս խմբի հետ աշխատելու համար: Եւ արդեն կարող ենք ասել, որ մասնագետները հանգիստ կարող են աշխատել այս ոլորտում:  Պալիատիվ օգնության մի շատ կարեւոր կոմպոնենտ է նաեւ ցավի կառավարումը: Անկախ այս փոփոխություններից, որ մենք օրենսդրորեն փորձում ենք անել, կա եւ դրա կարգավորումները, որովհետեւ մենք գիտենք, որ որոշակի հիվանդությունների դեպքում անձը, ով արդեն անբուժելի հիվանդ է եւ գտնվում կյանքին վտանգ սպառնացող վիճակում, արդեն անցնում է սիմպտոմատիկ բուժում, օրինակ, պոլիկլինիկական ծառայություների շրջանակներում: Բայց այստեղ շատ կարեւոր է, որպեսզի ցավը մեղմող համապատասխան դեղամիջոցները նշանակվեն բուժաշխատողների կողմից, եւ մենք այստեղ նույնպես օրենսդրական փոփոխություններ ենք արել, որովհետեւ նախկին ընթացակարգը, որի միջոցով նշանակվում էին ցավազրկողները, որպես իրավական ակտ եւ հիմք, չի եղել ըստ էության: Սակայն ավանդույթի ձեւավորմամբ բժիշկները շարունակել են այդ կերպով ցավազրկող դեղերը դուրս գրել:

- Իրականում դա այն  մեծ բլոկն էր, որին ես պատրաստվում էին անդրադառնալ, որովհետեւ «Թմրամիջոցների եւ հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ  օրենքը կիրառելիության մասով խնդիրներ ուներ, հատկապես՝ որքան Երեւանից հեռանում ես, այնքան ավելի շատ են այդ խնդիրները: Ըստ Ձեր նշած ռազմավարության այս խնդիրները պետք է վերացվեին 2017-ին: Այդպե՞ս է, թե անցել է հաջորդ փուլ՝ 2018-2019թթ.:

- Եթե համեմատենք նախկին եւ ներկա իրավիճակները, կարելի է ասել, որ փոփոխություներ կան և, մասնավորապես, իրավական, այսինքն՝ կարգավորումների տեսանկյունից: Եթե նախկինում թմրամիջոցների դուրսգրման ընթացակարգը գործում էր պոլիկլինիկաներում՝ հանձնաժողովի տեսքով,  այս պահին եւ այս պահին եղած օրենսդրական կարգավորումներով այլեւս նման հանձնաժողովներ ունենալու կարիք չկա: Կա ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշում՝  Դեղատոմսերի դուրս գրման եւ դեղամիջոցների բաց թողնման ընթացակարգը հաստատելու մասին, որտեղ հստակ նշված է, որ ընտանեկան կամ այն բժիշկը, ով վարում է տվյալ պացիենտին, գիտի նրա հիվանդության պատմությունը, բոլոր սիմպտոմների մասին, ըստ ցավի առկայության եւ ցավի չափի կարող է որոշել նաեւ թմրամիջոց պարունակող ցավազրկողների դեղաչափը եւ դուրս գրել դեղամիջոցը: Ես հասկանում եմ, որ շատ դժվար է տարիներով ձեւավորված ավանդույթը կոտրել մեկ իրավական ակտով եւ այնպես անել, որ բոլորն անմիջապես նոր ընթացակարգով սկսեն աշխատել: Այստեղ շատ կարեւոր է նաեւ վերջիններիս իրավագիտակցության բարձր մակարդակը, որպեսզի իրենք իմանան, որ փոփոխվում են օրենսդրական կարգավորումները, տեղեկացված լինեն, թե ինչպես պետք է նոր ձեւով դուրս գրվեն համապատասխան դեղամիջոցները: Իհարկե, այստեղ պետք է նաեւ մի փոքր իրազեկման աշխատանքներ իրականացնել մասնագետների եւ բժիշկների համար, որովհետեւ սովորույթը եւ ընդունված կանոնը դա երեք բժիշկներից բաղկացած հանձնաժողովն էր, որը զննում էր պացիենտին եւ որոշում կայացնում, թե արդյոք պե՞տք է նշանակվի դեղամիջոցը, թե՝ ոչ, եւ այդ պրոցեսը բավականին երկարում էր: Հավատացեք, իր հիվանդության եւ կյանքի այդ վերջին փուլում գտնվող պացիենտին շատ ծանր է անցնել այդ բոլոր քաշքշուկների միջով, հատկապես, բոլորս էլ գիտենք, որ այդ դեպքում հիվանդներն արդեն անկողնային վիճակում են գտնվում եւ բնական է, որ այս ամենի միջով անցնում են հենց հիվանդի հարազատները: Եվ պալիատիվ օգնության  ամբողջ իմաստն այն է, որ սա նախատեսված է ոչ միայն պացիենտի, այլ նաեւ ընտանիքի անդամների, հարազատների համար: Հետաքրքիր է՝  երբ ուսումնասիրում ենք պալիատիվ օգնությունը միջազգային եւ ԱՀԿ-ի (Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն) ստանդարտներին համապատասխան,  սա շարունակվում է նաեւ պացիենտի մահվանից հետո՝ հարազատների մասով: Դրա համար շատ կարեւոր է, որպեսզի պալիատիվ օգնությունը դիտարկվի կոմպլեքսային բազմաֆունկցիոնալ տեսանկյունից, այլ ոչ թե միայն ցավազրկման կամ խնամքի տեսակով, այսինքն՝  պետք է շատ ընդհանուր մոտենալ այս հարցին:

- Մենք առաջին փուլով կարծես թե միայն բժշկական մասն ենք փորձում լուծել, բայց դա էլ շատ մեծ քայլ կլինի, որն իր հետեւից նաեւ մնացած կոմպոնենտները կբերի:

- Նշեմ, որ լիցենզավորման վերանայված տարբերակում մենք բազմամասնագիտական խմբում ավելացրել ենք նաեւ հոգեբանի, եւ եթե պացիենտը կամ նրա հարազատները հոգեբանի հետ աշխատանքի կարիք ունենան, ապա դրա հնարավորությունը նույնպես ստեղծված կլինի:   

- Նշեցիք ոչ միայն ստացիոնար, պոլիկլինիկաներում բուժում, այլ նաեւ՝ մոբիլ. ի՞նչ է դա ենթադրում: Կուզեմ խոսել հատկապես մարզերի մասին, որովհետեւ յուրաքանչյուր խնդիր այնտեղ շատ ավելի սուր է, նաեւ  դեղամիջոցների հետ կապված. ես գիտեմ շատ դեպքեր, երբ դեղատներում պարզապես առկա չեն դեղեր, որոնք վաճառվում են ու կարելի է գնել, այլ պետք է գնալ մարզկենտրոն եւ այլն: Արդյոք նման խնդիրներին այս ռազմավարությամբ լուծում տրվո՞ւմ է:

- Մոբիլ ծառայության ողջ իմաստը հենց նրանում է կայանում, որ այն բոլոր դեպքերում, երբ պացիենտը կամ նրա հարազատն ի վիճակի չէ դիմելու բուժհաստատություն,  պալիատիվ օգնության բժիշկների, բուժքրոջ, հոգեբանի, սոցիալական աշխատողի խումբը հնարավորություն ունենա պացիենտին այցելելու եւ զննելու, անհրաժեշտության դեպքում նաեւ համապատասխան դեղամիջոցներ նշանակելու: Այսինքն՝ սա նախատեսված է այն դեպքերի համար, երբ կա տեղաշարժման խնդիր: Լավագույն տարբերակում, որ ունենք զարգացած երկրներում, մոբիլ ծառայությունը պետք է իրականացվի համապատասխան զինված մեքենայի միջոցով եւ համապատասխան խմբի առկայությամբ, որտեղ ներառված կլինեն վերապատրաստված բժիշկներ, բուժքույր, հոգեբան եւ սոցիալական աշխատող: Դիտարկենք լիցենզավորման տեսանկյունից.  եթե պոլիկլինիկան պալիատիվ ծառայություն իրականացնելու եւ կաբինետ բացելու նպատակով դիմի առողջապահության նախարություն, ապա այս դեպքում կարող է դիմել եւ լիցենզիա ստանալ  նաեւ մոբիլ ծառայություն իրականացնելու համար: Նույնը չի սահմանափակում նաեւ հիվանդանոցային ծառայությունների դեպքում, այսինքն՝ եթե նախատեսված պայմանները բավարարում են, եւ տվյալ կառույցը հնարավորություն ունի ստանալու մոբիլ ծառայության լիցենզիա, կկարողանա աշխատել նաեւ մոբիլ ծառայության շրջանակներում: Լիցենզավորման մասով այդ փոփոխված տարբերակը դեռ չի հաստատվել, բայց հույս ունենք, որ նույն ռազմավարության մեջ, որտեղ մենք ունենք կետ առ կետ նշված փոփոխությունները եւ գործողությունները, որ պետք է արվեն մինչեւ 2019 թվականը, օրենսդրական նշված բարեփոխումները ներառված են:

- Իսկ նշված բարեփոխումներն ամբողջովին լրացնո՞ւմ են այն բացը, որ կար մինչեւ հիմա:

- Ապահովում են այն գոնե նվազագույն կամ բավարար բոլոր պայմանները, որ պալիատիվ օգնությունը ներդրվի Հայաստանում: Եթե մենք ուզում ենք ունենալ պալիատիվ օգնության ամենաբարձր  մակարդակի ծառայությունը, համապատասխան կառույցների տեսքով առանձնացված ստորաբաժանումներ կամ կենտրոններ լինեն, դրա համար բավականին ժամանակ է պետք, որովհետեւ սա համեմատաբար նոր է Հայաստանում ե՛ւ որպես բժշկական օգնության տեսակ, ե՛ւ, առհասարակ, որպես մոտեցում: Այստեղ մի փոքր մշակութային հարցեր էլ կան. օրինակ, մենք հարեւան Վրաստանի հետ բազմիցս քննարկել ենք այս հարցը, որ մոտեցում կա, որ պացիենտներն ավելի շատ տանն են լինում, տանն են անցկացնում իրենց կյանքի այս վերջին փուլը: Սա մշակութային ձեւավորված նորմ է, սակայն հոսպիսների կամ համապատասխան կենտրոնների առկայությունը երկրում արդեն թույլ կտա մի փոքր այլ կերպ մոտենալ, եւ նմանատիպ հիվանդությունների դեպքում արդեն պացիենտին ու նրա հարազատներին ապահովել (ես միշտ նշում եմ, որ սա իրավունք է) մարդու արժանապատիվ մահանալու իրավունքը, որովհետեւ սա պացիենտի իրավունք է, որի համար պետք է անպայման համապատասխան պայմաններ ստեղծված լինեն:

- Եթե մի փոքր ընդարձակվենք, վերցնենք պալիատիվ օգնության գաղափարը Ձեր ասած դասական իմաստով, որը վերաբերում է նաեւ ծերերին, հասկանալով, որ մենք ծերացող հասարակություն ենք, դա հսկայական ռեսուրս է, որը, գուցե կոպիտ հնչի, բայց չի օգտագործվում: Զարգացած երկրների օրինակը չեմ բերում, այլ՝ Ռուսաստանի Դաշնության, որն այդքան հեռու չէ. այնտեղ ավելի շատ հասարակական սեկտորն է փորձում խնդիրը լուծել, մասնավոր հատվածում: Մեզ մոտ մեկնարկը համագործակցությամբ տեղի ունեցավ՝ պետություն-հասարակական սեկտոր, ճի՞շտ եմ հասկանում:

- Ակունքները եթե նայենք, ապա նախաձեռնությունը, եւ, ընդհանրապես, այս միտքը դեպի որոշում կայացնող մարմիններին ներկայացնելու ողջ ճանապարհն առաջ գնաց Բաց հասարակության հիմնադրամի կողմից հրավիրված իրենց մասնագետների միջոցով եւ ՀԿ-ների ջանքերով: ՀԿ-ների կողմից կազմակերպվեց արշավ, որին մասնակցեցին նաեւ հայտնի անձնավորություններ, ովքեր պաստառների համար լուսանկարվեցին եւ խոսեցին առհասարակ ցավի եւ պալիատիվ օգնության մասին: Այս փուլում պարզապես չէր կարող չլինել այդ կապը որոշում կայացնող մարմինների, այս դեպքում՝ առողջապահության նախարարության հետ, եւ պետք է հաշվի առնենք, որ այս տարիների ընթացքում փոխվել են նաեւ նախարարները. ըստ էության պետք էր այդ ամենը ներկայացնել, եւ ամեն անգամ պալիատիվ օգնության այս գաղափարը, կարեւորությունը տեղ հասցնել: Ամեն անգամ մի փոքր հաղթանակով, փոփոխություններով կարողացել ենք այսօր հասնել այս իրավիճակին, բայց, իհարկե, իդեալական տարբերակին հասնելու համար դեռ պետք է լինեն փոփոխություններ: Կա նաեւ շատ կարեւոր հարց, որ կապված է ոստիկանության հետ, որովհետեւ այստեղ կիրառվում են թմրամիջոց պարունակող ցավազրկողներ, հետեւաբար կա նաեւ վերահսկողություն ոստիկանության կողմից: Այսինքն՝ այստեղ աշխատանքը շատ բազմակողմանի է տարվում ե՛ւ հասարակական կազմակերպությունների, ե՛վ միջազգային կառույցների կողմից, որովհետեւ այստեղ գործ ունենք մի քանի ճյուղերի եւ կոմպոնենտների հետ:

- Հուսանք, որ այս ռազմավարությունը իսկապես կլինի լավ մեկնարկ, հետո արդեն ծավալվելու եւ պալիատիվ օգնությունը շատ ավելի ամբողջական տրամադրելու համար: Ձեզ շնորհակալություն հրավերն ընդունելու համար: Սա շատ լայն թեմա է, եւ ես վստահ եմ, որ խոսելու էլի առիթներ կունենանք: Այսքանն էր, հարգելի ռադիոլսողներ ու ռադիոդիտողներ, «Մարդու իրավունքների ինքնապաշտպանություն» հաղորդաշարի այս թողարկմանը: Հիշեցնեմ, որ այսօր տաղավարում հյուրընկալել էի «Իրավունքի զարգացման կենտրոն» ՀԿ նախագահ Վիոլետա Զոփունյանին: Շնորհակալություն: Կհանդիպենք:

- Ես էլ եմ շնորհակալ:

ԹԱՐՄ ՈՒՂԵՂՈՎ
18Հուլիս
Բեռնեք Հայկական Լրատվական Ռադիոյի հավելվածները այստեղ՝
website by Sargssyan