Chat with us, powered by LiveChat

Խնդիրների առաջացման դեպքում զանգահարեք +374 11 28 00 00

Բաժանորդագրվել

Մուտք գործել

Կամ

Չի կարող լինել դատարկ!

Չի կարող լինել դատարկ!

Գաղտնաբառի վերականգնում

Գրանցվել

Կամ

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Մոռացել ե՞ք գաղտնաբառը։ Մուտքագրեք ձեր էլ.հասցեն եւ դուք կստանաք նոր գաղտնաբառ։

Էլ. հասցեն գրանցված չէ։

Վերադառնալ

Close

Հայրենադարձություն՝ կամավոր ու բռնի. «Կյանքի որակ»

ԲԱԺԱՆՈՐԴՆԵՐԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒՄ ԵՆ ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՍՏԱՆՈՒՄ ՈՐԱԿ ՊԱՀԱՆՋԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔ
Հետևե՛ք մեզ YouTube-ում

Հայաստան կարող է գալ միայն այն մարդը, որն ուրիշ հնար չունի:
«Ռիփաթ Արմենիա» հիմնադրամի համահիմնադիր և տնօրեն Վարդան Մարաշլյանը, մեջբերելով վիճակագրությունը, այն է՝ կամավոր՝ մոտ 1000, + հարկադրված՝ 2-3 հազար ներգաղթյալներ, մատնանշում է, որ պետական մարմինների շատ աշխատողներ նույնպես կարծում են, որ մարդ կարող է տեղափոխվել Հայաստան միայն այն դեպքում, երբ իրեն մեզնից ինչ-որ բան է պետք: Այսինքն՝ նա մեզ համար բեռ է դառնում:


Հաղորդման սղագրություն՝
- Բարև Ձեզ հարգելի ռադիոլսողներ և ռադիոդիտողներ: «Լրատվական» ռադիոյի եթերում իր աշխատանքն է սկսում «Կյանքի որակ» հաղորդաշարի հերթական թողարկումը: Ստուդիայում Լարա Առաքելյանն է: Նախորդ հաղորդմանը մենք կիսատ էինք թողել արտագաղթի և ներգաղթի թեման: Իմ հյուրերն այսօր ևս տաղավարում են. «Վերադարձ Հայաստան» կամ «Ռիփաթ Արմենիա» հիմնադրամի համահիմնադիր և տնօրեն Վարդան Մարաշլյանը, ինչպես նաև Կովկասի ինստիտուտի գիտաշխատող Հրանտ Միքայելյանը: Մենք նախորդ հաղորդմանը փորձեցինք ամփոփել, թե, ընդհանուր առմամբ, քանի մարդ է արտագաղթում Հայաստանից, և քանիսը՝ ներգաղթում: Ես կխնդրեմ բանախոսներից յուրաքանչյուրին հիշեցնել իր թիվը, փորձենք զուգադրել: Հրա՛նտ, մեկ տարվա կտրվածքով մոտավորապես քանի՞ մարդ է արտագաղթում Հայաստանից:
Հրանտ - Անցած տարի մոտավորապես 41 հազար մարդ է արտագաղթել:
-Եվ մոտավորապես քանի՞ մարդ է ներգաղթել:
Վարդան - Եթե խոսում եք կամավոր հայրենադարձության մասին, մոտ հազար հոգի: Եթե ավելացնենք նաև Սիրիայից և Ուկրաինայից եկող հայերին, ընդհանուր թիվը կկազմի մոտ 3-4 հազար:
- Մենք նաև խոսել ենք պետական քաղաքականության մասին: Ես նկատել եմ, որ վերջին շրջանում, երբ Սիրիայից Հայաստան ներգաղթի այս մեծ ալիքը սկսվեց, մեր պետական գործիչները դա մի տեսակ դրոշակ են դարձրել՝ տեսեք՝ ինչքան մարդ է գալիս Հայաստան: Ինչպես հասկանում եմ, Դուք չունեք այդ դիրքորոշումը, Վարդա՛ն, քանի որ նկատել եք, որ դա, փաստացի, ստիպողաբար ներգաղթ է:
Վարդան - Նախ, սիրիահայերի վերադարձը շատ կարևոր է, մենք պետք է ամեն ինչ անենք, որ հնարավորինս շատ մարդ մնա Հայաստանում: Շատ լավ, պրոֆեսիոնալ, հայրենասեր ժողովուրդ են, իհարկե շատ դեպքերում խնդիրն այն է, որ իրենց մասնագիտական հմտությունները, մասնագիտությունները չեն համընկնում այստեղի շուկայի պահանջներին: Բայց շատ լավ կլիներ, եթե նրանք մնային, որովհետև այս պահին 13-14 հազար սիրիահայ ապրում է Հայաստանում: Երբ մարդիկ ստիպված տեղափոխվում են Հայաստանի նման երկիր, դժվար է, որովհետև հայրենադարձությունը ենթադրում է նախապատրաստական աշխատանք, թե՛ ֆինանսական, թե՛ կրթության, թե՛ այլ հարցերի առումով պետք է պատրաստ լինել: Անպատրաստ վերադառնալ Հայաստան, դժվար է: Եվ հերթական անգամ ամրապնդվում է այն պատկերացումը, որ Հայաստան կարող է գալ միայն այն մարդը, որն ուրիշ հնար չունի: Պետական մարմինների շատ աշխատողները նույնպես կարծում են, որ մարդ կարող է տեղափոխվել Հայստան միայն այն դեպքում, երբ իրեն մեզնից ինչ-որ բան է պետք: Այսինքն՝ նա մեզ համար բեռ է դառնում: Իրենք չեն ենթադրում, որ մարդը կարող է դրսում հաջողության հասնել, գիտելիք, փորձ ունենալ և որոշի տեղափոխվել Հայաստան և ապրել այստեղ՝ ստեղծելով նոր հնարավորություններ, զարգացնել այն, ինչը Հայաստանում ընդհանրապես չկա: Մենք տեսնում ենք՝ վերջին 10 տարում Հայաստանում տեղի են ունեցել զարգացումներ զբոսաշրջության, բարձր տեխնոլոգիաների, կրթության և շատ այլ ոլորտներում, հյուրանոցային համալիրներ, ռեստորաններ և այլն, որոնցում հայրենադարձներն առաջատար դեր են խաղում:
- Հրա՛նտ, եթե գիտեք, պատմեք մի փոքր, թե սիրիահայերին Հայաստանում պահելու համար պետական մակարդակով ինչ է արվում: Վերջերս կառավարությունը կրկնուսույցներին, դերձակներին, կոշկակարներին և ժամագործներին հարկային դաշտ մտցնելու նոր օրինագիծ առաջարկեց, որն ԱԺ-ն, երևի, կհաստատի, ինչպես սովորաբար լինում է, բայց չէ՞ որ սիրիահայերի մեծ մասը, եթե չեմ սխալվում, Հայաստանում զբաղվում են հենց կոշկակարությամբ:
Հրանտ - Ավելի մանրամասն երևի Վարդանը կպատմի, բայց որքանով ես տեղյակ եմ, ինչ-որ ծրագրեր կան և՛ աշխատատեղերով ապահովելու, և՛ դպրոցներում դասընթացներ, որպեսզի նրանք կարողանան ինտեգրվել, և՛ բնակարանային հարցերով աջակցելու: Բայց որքանով ես տեղյակ եմ, դա բավարար չէ բոլորին տեղավերելու, օգնելու համար, որովհետև երբ գալիս է 13-14 հազար մարդ (այսօր այդքան մարդ է մնացել Հայաստանում), նրանք համարյա ոչինչ չունեին իրենց հետ, իրոք փախստականներ են, նրանց տեղավորելու համար բավական մեծ ֆինանսական ռեսուրս է պետք: Կամ այդ ռեսուրսը պետք է գտնվի, կամ պետք է ինչ-որ միջազգային կառույց, կամ սփյուռքը աջակցի, կամ Հայաստանի բյուջեից հատկացվի այդ գումարը, չնայած, որ դա դժվար է: Կամ էլ այն մարդիկ, ովքեր կկարողանան այստեղ մնալ, ինտեգրվել, աշխատանք գտնել, կմնան, մյուսներն էլ կգտնեն այլ տեղ ու կգնան:
Վարդան - Պետք է անկեղծ լինենք՝ պետությունը հիմա անում է ավելի շատ բան, և այն մարմինը, որն իր վրա է վերցրել այս նոր տեսակի քաղաքականության մշակումը, հենց Սփյուռքի նախարարությունն է: Եթե համեմատենք 2003-2007 թթ. իրաքահայերի ներգաղթի հետ, էլ չեմ ասում՝ Բաքվի հայերի մասին, որոնք տեղափոխվել էին 1990-ական թթ., ավելի շատ ստիպված տեղափոխման մասին է խոսքը, 2/3-ը լքել է Հայաստանը: Իսկ մնացած 1/3-ն այդքան էլ ինտեգրված չէ: Եվ այդ ժամանակ որևէ հատուկ կարգավիճակ, որևէ լուրջ ծրագիր չի եղել: Այս պահին որոշակի համագործակցություն կա թե՛ պետության և սփյուռքյան կազմակերպությունների հետ, թե՛ միջազգային կազմակերպությունների հետ: Օրինակ՝ ավելի քան հազար ընտանիք մնալու ծախսերի դիմաց ստանում է սուբսիդավորում, 75 %-ով մարվում է նրանց ուսման վարձը, փաստաթղթային մասը գրեթե անվճար է բոլոր դեպքերում՝ կացության իրավիճակ ձեռք բերելը, աշխատանքային իրավունք և այլն, դասընթացներ են կազմակերպվում, որպեսզի իրենք հասկանան, թե բիզնես դաշտն ինչպես է աշխատում, սկսեն բիզնես պլան մշակել, սուբսիդավորված վարկեր են տրամադրում այն մարդկանց, ովքեր դասընթացներն ավարտել են և սկսել են իրենց գործերը: Բայց հիմնական խնդիրները մի քանիսն են. առաջինը՝ ճիշտ անել այն, ինչ պահանջվում է Հայաստանում կամ Հայաստանից դուրս, այսինքն՝ շուկան է սիրիահայերի հիմնական խնդիրը: Այն, ինչ իրենք սովոր էին անել Սիրիայում, շատ անգամ նույն տեսակի բիզնեսը Հայաստանում չեն կարող վարել, որովհետև շուկան սպեցիֆիկ է, շատ նեղ:
-Ամեն դեպքում երևի շատ եք շփվել սիրիահայերի հետ: Կա՞ այդպիսի մի մասսա, որ տեղափոխվել և հիմա իրապես պատրաստվում է շարունակել ապրել Հայաստանում՝ անկախ քաղաքական վիճակից:
Վարդան - Կա: Ասեմ, որ մեր նկատառումներով, երբ խոսում ենք կամավոր հայրենադարձության մասին, այն մարդիկ, ովքեր տեղափոխվել են և երկար մնում են Հայաստանում, կազմում են մոտավորապես 70-80 %, ինչը, կարծում եմ, բավականին լավ թիվ է: Եթե մենք համեմատենք Իսրայելի հետ, ապա Ամերիկայից ներգաղթած հրեաների մոտավորապես 50 %-ն է երկարաժամկետ, այսինքն՝ 5 տարուց ավելի մնում: Չնայած՝ Իսրայելը շատ ավելի լուրջ գումարներ է ներդնում այդ գործընթացի մեջ և տասնյակ տարիներ վարում է ակտիվ հայրենադարձության քաղաքականություն: Իսկ Հայաստանը նման քաղաքականություն չունի: Երբ մենք խոսում ենք ստիպված տեղափոխման մասին, ապա այս պահին մեզ դիմած մարդկանց 1/3-ը, իրոք, ամեն ինչ փորձում է անել Հայաստանում հաստատվելու և ամրապնդվելու համար: Իսկ 2/3-ը ֆիզիկապես այստեղ է, բայց միտքն այստեղ չէ: Եվ օգնել այն մարդուն, ով ինքը դեռ չի որոշել, չի հասկանում, որ պետք է ամեն ինչ անի Հայաստանում իր տեղը գտնելու համար, բավականին դժվար է, որովհետև ինքը դրան պատրաստ չէ:
-Ամեն դեպքում դա մեծամասնությունն է:
Վարդան-Այս պահին մեծամասնությունն է, բայց այդ տոկոսն աճում է: Պատերազմի առաջին ամիսներին 10-15 % էր, իսկ հիմա մոտավորապես 35 % է:
- Հպանցիկ նաև խոսեցիք մասնագիտությունների մասին: Այս առումով Հայաստանում այսօր ի՞նչ խնդիրներ կան, որոնց պատճառով մարդիկ հեռանում են երկրից և չեն վերադառնում:
Վարդան- Մասնագիտությունների խնդիրը հետևյալն է. նախ և առաջ՝ կրթական համակարգը, որ գործում է Հայաստանում, չի արտադրում անհրաժեշտ քանակի մասնագետներ, որոնց պահանջարկը կա, և արտադրում է շատ ավելի շատ մասնագետներ, որոնք շուկայում պահանջված չեն: Եվ պետությունը պետք է կարևոր դեր ունենա, քարոզի, բացատրի ժողովրդին՝ ինչու է պետք դառնալ ծրագրավորող, ինչու է պետք սովորել այլ լեզուներ, և ինչ հեռանկարներ են սպասվում: Պետությունն այդ գործում ընդհանրապես չկա: Մարդկանց մոտ տասնյակ տարիներ շարունակ ձևավորվել է այն կարծիքը, թե իրավաբանը, տնտեսագետը լավ, հեղինակավոր մասնագիտություններ են, և իրենք շարունակում են այդ գործը: Դրանով խթանում են արտագաղթին: Այսինքն՝ այն մարդը, ով ավարտում է ուսումն ու գործ չի գտնում, մտածում է՝ ես այսքան բան եմ սովորել, կամ ձևական ինչ-որ թղթի կտոր ունեմ, գնամ Ռուսաստան: Այսինքն՝ սա շատ լուրջ գործոն է, որը պետությունն իր վրա պիտի վերցնի:
-Հրա՛նտ, ի՞նչ եք կարծում՝ սա իրո՞ք պետական քաղաքականության արդյունք է, թե՞ նաև ազգային հոգեբանություն է՝ հարուստ մարդու զավակ լինելը ենթադրում է լինել իրավաբան, չգիտես՝ ինչու:
Հրանտ- Ոչ միայն՝ հարուստ: Եթե չեմ սխալվում, այսօր մոտավորապես 4000 մարդ սովորում է իրավաբանություն, մի քանի հարյուր հոգի տարեկան ավարտում է Միջազգային հարաբերությունները, չնայած, որ Արտաքին գործերի նախարարությունում տարեկան մեկ աշխատատեղ է բացվում: Որտե՞ղ պետք է այդ մարդիկ աշխատեն: Ո՛չ իրենք, ո՛չ իրենց ծնողները չեն մտածում ստացած կրթությունը Հայաստանում ինչ-որ տեղ կիրառելու մասին: Չնայած՝ եթե այդ ուղղությամբ մտածեին, ավելի հաջողակ կլինեին: Գործազրկությունը Հայաստանի բոլոր քաղաքներում բացի Երևանից, չնայած՝ Երևանում էլ կա, մեծ խնդիր է, որովհետև այդ քաղաքների բնակչությունն աշխատել է գործարաններում, որոնք այսօր գոյություն չունեն: Իսկ փոխարինել այս գործարանները խանութներով և օֆիսներով, այսօր հնարավոր չէ: Այսինքն՝ պիտի ստեղծվեն միջին աշխատավարձով մեծ քանակությամբ աշխատատեղեր՝ դա կլինի գործարան, տրանսպորտի կամ այլ ոլորտ, դա արդեն այլ՝ տնտեսական հարց է, բայց որպեսզի արտագաղթը պակասի, մեծ թվով աշխատատեղեր են հարկավոր: Բայց այդ խնդիրը միայն Հայաստանում չէ: Օրինակ՝ Վրաստանում նույնպես գործազրկության նույն ծավալն է, նույն տոկոսով գործազուրկ երիտասարդներ կան, ու էլի շատերը գնում են: Պարզապես իրենց համար Ռուսաստանը փակ է, դրա համար մեկնողների թիվն ավելի քիչ է, բայց երբ Ռուսաստանը բացվի, կրկին կմեծանա:
- Ինչպես մեր նախնական զրույցի ընթացքում հասկացա, Վարդա՛ն, Դուք ինչ-որ չափով համաձայն եք միջին աշխատավարձով աշխատատեղերի բացման հետ, բայց, իհարկե, հասկանալի պատճառներով գալիս ենք ազգային հոգեբանության խնդրին. արտագաղթի մասին խոսելիս՝ այլ կերպ չի էլ կարող լինել: Այսինքն՝ կարծում եք, որ, ամեն դեպքում, հայերն ավելի շուտ կարտագաղթեն, քան կզբաղվեն միջինից ցածր վարձատրվող աշխատանքով:
Վարդան-Այդ խնդիրը կա, մենք տեսնում ենք: Ես շատ ծանոթներ, ընկերներ ունեմ, որոնք Ռուսաստան տեղափոխվելիս կարծում էին, թե այնտեղ ամեն ինչ շատ հեշտ է, բայց զրոյից էին սկսում, և հաջողության հասնելու համար շատ ավելի լուրջ ջանքեր էին գործադրում, քան՝ Հայաստանում: Նաև մի հետաքրքիր նկատառումով եմ ուզում կիսվել: Քանի որ մեզ հիմա դիմում են թե՛ դասական սփյուռքի ներկայացուցիչներ, թե՛ Ռուսաստանից եկած հայեր և այլն, շատ հետաքրքիր մի բան ենք տեսնում. Ամերիկայից և Կանադայից եկած հայերը, թեկուզ հայերեն չգիտեն, ավելի արագ են իրենց տեղը գտնում և ինտեգրվում Հայաստանում, քան՝ Ռուսաստանից, Պարսկաստանից կամ Սիրիայից եկած մեր հայրենակիցները: Աբսուրդ է թվում, որովհետև, այսպես կոչված, մշակութային շոկը Ռուսաստանից եկածների պարագայում պիտի մինիմալ լիներ, և մաքսիամալ՝ Ամերիկայից եկածների դեպքում: Բայց արի ու տես, որ հակառակն է տեղի ունենում, և պատճառները հետևյալն են. նախ՝ մարդիկ սովոր են աշխատելուն: Երբ իրենք սովորում են, կարող են և՛ Մակդոնալդսում աշխատել, և՛ գրադարանում. իրենք այդ մշակույթին սովոր են: Եվ երկրորդ՝ ամերիկահայերը և կանադահայերը ամեն տեղ փորձում են գտնել հնարավորություններ՝ ավելի շատ մարդկանց հետ ծանոթանալու, ձևավորում են իրենց շրջապատը, այսինքն՝ վարում են պրոակտիվ ապրելակերպ, որն օգնում է նրանց հասնել նպատակին: Եվ ունեն ավելի հետաքրքիր մասնագիտություններ, հատկապես՝ արտաքին աշխարհի հետ կապված, որ կարող են իրականացնել: Հայրենադարձներից մեկը շատ հետաքրքիր մի մոդելի մասին էր խոսել, որը զարգացնելու համար մենք, իրոք, ունենք հնարավորություններ: Դա, այսպես կոչված, 3-7-7 մոդելն է: Ինքը մասնագիտությամբ ինժեներ է, Հայաստանում միջազգային ինչ-որ կազմակերպության մասնաճյուղ է բացել: Ասում է՝ Հայաստանում ապրող 3 մլն բնակչությունը, ենթադրենք, ինժեներներն են, 7 մլն (երկրորդ թիվը) մեր սփյուռքն է, որը վաճառողն է, և երրորդ 7-ը՝ ամբողջ աշխարհում ապրող 7 մլրդ մարդն է՝յսինքն՝ շուկան: Այսինքն՝ 3 միլիոնը 7 միլիոնի միջոցով դուրս է գալիս 7 միլիարդանոց շուկա: Հայաստանում այս սկզբունքը դեռ չի աշխատում, բայց մենք արդեն ունենք հայրանադարձներ, որոնք տեղափոխվելով Հայաստան, զբաղվում են դիզայնով՝ գրաֆիկ դիզայնով, վեբ դիզայնով, բայց իրենց հաճախորդները դրսում են: Կամ արտադրում են մի բան, որն արտահանում են: Նման մասնագետների համար պետք են հատուկ ծրագրեր, հատուկ գումարներ և վերաբերմունք, որպեսզի նրանք գան Հայաստան և ձևավորեն նոր տեսակի բիզնեսներ՝ սոցիալական և բիզնես ուղղվածության, որոնց հիմնական շուկան էքսպանսիայի, այսինքն՝ դրսի վրա է: Որովհետև դրանք են հեռանկարայինը: Ինչքա՞ն կարելի է վերաբաշխել եղած ռեսուրսները Հայաստանի մեջ: Հատկապես, որ դա տեղի է ունենում արտագաղթի ֆոնի վրա՝ այդ շուկան միշտ գնալով փոքրանալու է կամ արագ չի զարգանալու: Մենք պետք է էքսպանսիոն քաղաքականություն վարենք:
-Հատկապես, որ մենք հակված ենք, կարծես թե, փոքրացնելու արտաքին շուկան:
Վարդան-Այո, վերաբաշխելու, և այն, ինչ հեշտ է աշխատել, ցավոք սրտի, մենք գիտենք, թե ում ձեռքում է…
-Քիչ չէ, որ սահմանները փակ են, մենք էլ մեզ սահմանափակում ենք առևտրային ինչ-որ գոտիներով և այլ բաներով: Հրա՛նտ, տարիքային կոնտենտից արդեն խոսեցիք, նշեցիք, որ երիտասարդներն են նաև գործազուրկ: Կխնդրեմ հիեշեցնել, թե ինչ տոկոս է կազմում երիտասարդների գործազրկությունը Հայաստանում:
Հրանտ - Քաղաքների՞ մասին է խոսքը: Նայած տարի. լինում է, որ գերազանցում է կեսը, լինում է՝ 45-48 % է, բայց շատ չենք սխալվի, եթե ասենք՝ կեսը: Ուսանողներից բացի երիտասարդության կեսը գործազուրկ է:
-Այսինքն՝ ուսանող լինելը և՞ս համարվում է զբաղվածություն:
Հրանտ- Ուսանողներին ուղղակի չենք հաշվում: Այսինքն՝ մնացած մասը, որն ուրիշ զբաղվածություն չունի, դրա կեսը չի աշխատում:
- Եվ ի՞նչն է սրա պատճառը: Այն, ինչ խոսում էինք Վարդանի հետ ՝ ազգային հոգեբանությո՞ւնը, որովհետև չեն ուզում աշխատել, պատրաստ չեն անցնելու պրակտիկա և այլն, թե՞ ամեն դեպքում, աշխատատեղեր չկան, որպեսզի բուհը նոր ավարտած երիտասարդը գնա և աշխատի:
Հրանտ-Այստեղ մի քանի խնդիր կառանձնացնեի: Իհարկե, ազգային հոգեբանությունը (ավելի ճիշտ կլինի դա համարել մշակույթ), մշակութային խնդիրները կան, որովհետև սպասումներն ավելի շատ, ավելի մեծ են, քան նոր աշխատանքային շուկա մտնող երիտասարդը պետք է ունենա: Բայց այդ սպասումները չեն իրականանում և չեն էլ կարող իրականանալ: Դա առաջինը: Երկրորդը՝ միջին աշխատավարձով աշխատատեղերը, իրոք, քիչ են, բավարար չեն: Երրորդը, որի մասին Վարդանը երկար է խոսել, մեր կրթական համակարգի և շուկայի անհամապատասխանությունն է: Ես ուզում եմ ավելացնել, որ սա ոչ միայն Հայաստանում, այլև հետխորհրդային տարածքում և այլուր շատ մեծ խնդիր է, որովհետև այսօր ամբողջ աշխարհում երիտասարդները չեն ուզում այդքան շատ աշխատել, չեն ուզում իրենց ծնողների նման ճահճանալ: Նրանք ուզում են ամեն ինչ պատրաստի ունենալ, որովհետև մենք չենք գիտակցում, բայց այսօր ամբողջ աշխարհն ապրում է ավելի լավ, քան՝ առաջ: Այսօր Աֆրիկան ավելի լավ է ապրում, քան՝ 1800 թ. ամենազարգացած երկիրը՝ Մեծ Բրիտանիան: Այսինքն՝ աշխարհը լավ է ապրում, բայց մարդիկ ավելի դժգոհ են, որովհետև իրենց սպասումներն ավելի մեծ են, ավելի արագ են աճում, քան՝ տնտեսությունը, և իրենք արդեն չեն էլ ուզում շատ աշխատել, չեն ուզում այնքան աշխատել, որքան՝ իրենց ծնողները: Այդպես է և՛ մեր դեպքում, և՛ այլ երկրների:
-Իսկ այս ֆոնին երիտասարդների արտագաղթի տոկոսը ինչպիսի՞ն է: Գուցե նրանք մտածում են՝ այստեղ չկա աշխատանք, իսկ դրսում... Ես կգամ և կհասնեմ բարձունքների:
Հրանտ- Մի բան էլ կա: Այսօր շնորհիվ համակարգիչների՝ տարբեր տեսակի աշխատանքներ ավտոմատացվում են: Դա էլ է կրճատում աշխատանքային շուկաներն ամբողջ աշխարհում: Ինչ վերաբերում է երիտասարդներին. այսպիսի վիճակագրություն կա. այն երիտասարդները, ովքեր դեռ նոր են սկսում բուհ-ում սովորել՝ մոտավորապես 16-17 տարեկան, նրանցից շատ ավելի քչերն են ուզում արտագաղթել, քան՝ այն երիտասարդները, ովքեր ավարտում են: Որովհետև ավարտողներն արդեն տեսնում են, որ հեշտ աշխատատեղ չկա կամ քիչ է: Ու իրենք արդեն սկսում են փնտրել ինչ-որ բան դրսում: Իհարկե մշակութային խնդիր կա, իրենք չեն ուզում ցածրից սկսել (բայց դրսում սկսում են ցածրից), բայց այդ ցածրն էլ ոչ միշտ կա: Ուղղակի պետք է աշխատատեղերը շատացնել: Այն մարդը, ով չի ուզում աշխատել, թող չաշխատի, իսկ այն մարդիկ, ովքեր պատրաստ են միջին աշխատավարձով աշխատելու, թող գոնե նրանք ապահովված լինեն աշխատատեղերով:
Վարդան-Մի բան էլ եմ ուզում ավելացնել. հիմա գրեթե բոլորը տանն ունեն համակարգիչ: Համացանցում բազմաթիվ են հմտություններ և գիտելիքներ ձեռք բերելու հնարավորությունները՝ լեզուներ կամ ֆոտոշոփ սովորելու: Բազմաթիվ մարդիկ կարող են սովորել, զարգացնել իրենց՝ առանց գումար վատնելու, և դրանով ավելի արդյունավետ դարձնեն իրենց աշխատանք գտնելու ընթացքը: Այդ հնարավորությունից ևս շատ քչերն են օգտվում: Նույնիսկ մեզ դիմող հայրենադարձներն են հարցնում՝ իսկ ինչպե՞ս կարող եմ ինչ-որ բան գտնել: Ես, փոխանակ բացատրեմ՝ ինչպես, ինքս google-ում գտնում եմ պատասխանը և ուղարկում եմ իրենց: Նա չի անում, որովհետև ոչ թե ձևը չգիտի, այլ ուղղակի ծուլանում է, ուզում է՝ ինչ-որ մեկն այդ խնդիրն իր փոխարեն լուծի:
- Ամեն դեպքում, մի հարցի պատասխան երևի բաց թողեցինք: Ինձ հետաքրքիր էր՝ արտագաղթողների մեջ տոկոսային հարաբերությամբ ի՞նչ թիվ են կազմում երիտասարդները, մոտավորապես ՝ կեսից ավելի է, պակաս է...
Հրանտ.-Կեսից պակաս է, իհարկե, բայց նայած՝ ում կհամարենք երիտասարդ՝ մինչև 16, մինչև 30...
-Սահմանադրորեն մինչև 33-ը, եթե չեմ սխալվում:
Հրանտ. - Եթե մինչև 33-ը, մոտավորապես՝ 1/3-ն է: Ռուսաստան գնացողների միջին տարիքը 35-ն է, մեծ քանակ են կազմում 30-50 տարեկանները: Իսկ դա ամբողջ հոսքի մեծ մասն է կազմում՝ 80 %:
-Ես ինչո՞ւ եմ այս հարցի վրա շեշտադրում անում, որովհետև վերջերս՝ ամենաշատը 1 ամիս առաջ, հրապարակվեցին արդյունքները, ըստ որի` Հայաստանը ծերացող երկիր է: Քիչ չէ, որ արտագաղթում են, քիչ չէ, որ երիտասարդներն են արտագաղթում և տղամարդիկ, ունենք այսպիսի իրավիճակ...
Հրանտ -Այս խնդիրները կապված են իրար հետ, որովհետև նաև երիտասարդներն են արտագաղթում, և մեխանիկորեն Հայաստանը ծերանում է այս պատճառով: Կամ ընտանիքներ են արտագաղթում՝ փոքր երեխաների հետ. այս դեպքում էլ է ծերանում հասարակությունը: Բայց այստեղ ունենք նաև ծնելիության մակարդակի նվազման խնդիր, որն արդեն այլ թեմա է:
- Մի վերջին հարց, Վարդա՛ն: «Ռիփաթ Արմենիան», իրոք, բավական հետաքրքիր գործունեություն է ծավալում, և եթե թվային տվյալներ ունեք, եթե ոչ, զուտ ձեր տեսլականը, ես կուզենայի հասկանալ՝ այս դեմոգրաֆիական աղետների ֆոնին ձեր գործունեությունը կամ նմանատիպ կազմակերպությունների, գումարած նաև Սփյուռքի նախարարության գործունեությունը, միասին որքանո՞վ է փոխում եղած պատկերը: Կա՞ դրական տեղաշարժ, թե՞ իրոք պատկերն, այնուամենայնիվ, անհույս է:
Վարդան- Պատկերն անհույս չէ, բայց արտագաղթի խնդիրը լուրջ է: Մենք այս պահին նոր ենք ձևավորվում՝ նոր հնարավորություններ պրոֆեսիոնալների ներգաղթի միջոցով, որպեսզի այդ պատկերը փոխվի: Բայց դեռևս լուրջ աշխատանք ունենք անելու: Հուսով եմ, որ Ցեղասպանության 100-ամյակն արդեն անցել է, և ամբողջ սփյուռքն այս պահին գտնվում է նոր ինքնագիտակցության ձևավորման խնդրի առջև՝ որոնք են մեր այսօրվա առաջնահերթությունները, ինչի վրա պետք է աշխատենք, և ինչպես Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը փոխենք, որպեսզի ավելի արդյունավետ լինի: Հուսով եմ, և մենք ամեն ինչ կփորձենք անել, և գիտեմ որ այս գործընթացին միացած շատ այլ կազմակերպություններ կան, որ ձևավորենք ավելի արդյունավետ համահայկական օրակարգ, որը կբերի թե՛ Հայաստանի Հանրապետության ավելի լուրջ զարգազմանը, ավելի արդար, ավելի հզոր պետության ձևավորմանը, թե՛ մեր՝ կրկին հզորացմանը և ամրապնդմանը:
-Շնորհակալ եմ շատ: Հարգելի ունկնդիրներ հիշեցնեմ՝ այսօր իմ հյուրերն էին Հրանտ Միքայելյանը և Վարդան Մարաշլյանը: Մենք փորձեցինք ամփոփել, որքանով դա ստացվեց, արտագաղթի երկսայր դանակը, և նաև մի փոքր ուշադրություն դարձրեցինք ներգաղթին՝ փորձելով հասկանալ, թե կշեռքի նժարներին ինչ է դրված: Եթերում «Կյանքի որակ» հաղորդաշարն էր: Ձեզ համար աշխատում էր Լարա Առաքելյանը: Կհանդիպենք հաջորդ թողարկմանը:

Տես նաև՝ https://www.youtube.com/watch?time_continue=1162&v=VFwAtVRwChw

 

 

 

 

 

 

Բեռնեք Հայկական Լրատվական Ռադիոյի հավելվածները այստեղ՝




website by Sargssyan