Chat with us, powered by LiveChat
Բաժանորդագրվել

Մուտք գործել

Կամ

Չի կարող լինել դատարկ!

Չի կարող լինել դատարկ!

Գաղտնաբառի վերականգնում

Գրանցվել

Կամ

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Մոռացել ե՞ք գաղտնաբառը։ Մուտքագրեք ձեր էլ.հասցեն եւ դուք կստանաք նոր գաղտնաբառ։

Էլ. հասցեն գրանցված չէ։

Վերադառնալ

Close

Դիպուկահարից՝ հրթիռակոծում. ադրբեջանցիները ձախողվում են բոլոր ոլորտներում. «Հետախույզի օրագիրը»

ԲԱԺԱՆՈՐԴՆԵՐԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒՄ ԵՆ ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՍՏԱՆՈՒՄ ՈՐԱԿ ՊԱՀԱՆՋԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔ
Հետևե՛ք մեզ YouTube-ում

 Դիպուկահարներ, հետախուզադվերսիոն ջոկատներ, հրթիռակոծում. ադրբեջանական բանակը փորձեց իր ուժերը գրեթե բոլոր ոլորտներում՝ ապարդյուն: Արդյունքում մենք ունեցանք ավելի ամուր դիրքեր, ավելի լավ սպառազինություն ու փորձառու զինվորներ: Հայոց բանակի նոր առաջընթացի, տարածաշրջանային զարգացումների ու այլ բաների մասին՝ «Հետախույզի օրագիրը» հաղորդաշարի այսօրվա թողարկման ընթացքում:

Հաղորդման սղագրություն

_ Բարև ձեզ, հարգելի ռադիոլսողներ: Եթերում է «Հետախույզի օրագիրը», ես Վովա Վարդանովն եմ: Իմ հյուրն է քաղաքագետ Հրանտ մելիք-Շահնազարյանը:
Ողջույն, Հրանտ:
_ Ողջույն:
_ Շատ հասարակ մի հարց. քո կարծիքով՝ մեր հասարակությունը մեր պաշտպանության ոլորտում անելիք չունի՞:
_ Իհարկե, ունի: Հարցը իսկապես շատ պարզ էր: Ոչ միայն ունի, այլև պարտավոր է բազում գործողություններ իրականացնել: Ինձ մոտ հաճախ այն տպավորությունն է ստեղծվում, որ հասարակության շրջանում ինքնապահպանման բնազդը լավ չի գործում:
_ Ինձ մոտ էլ:
_ Դա, իհարկե, տեսնում եմ: Բայց պետք է ասել, որ վերջին տարիներին աստիճանաբար գիտակցության ինչ-որ մակարդակ է ձևավորվում: Չեմ ասի, թե իդեալական է կամ արդեն լավն է, բայց, համենայն դեպս, վերջին տարիներին արդեն սովորել եմ ամեն ինչը տենդենցների տեսանկյունից դիտարկել՝ եթե կա տենդենց, ուրեմն լավ է:
_ Որպեսզի մեր ռադիոլսողներն ու դիտողներն ավելի լավ պատկերացնեն, ասեմ, որ հյուրերը հիմնականում լինում են պատերազմի հետ կապված մարդիկ, իսկ դու քաղաքագետ ես:
Ես ուզում եմ կոնկրետ ճշտում անել. մեր թանկագին Լյովայի մահից հետո «Ոսկանապատ» գումարտակը ղեկավարում է Հրանտը. նաև այդ պատճառով է Հրանտն այստեղ:
Հրանտ ջան, Ոսկանապատի անելիքների մասին օրերից մի օր անպայման կզրուցենք, որովհետև դա շատ հոյակապ նախագիծ է, և ես համոզված եմ՝ դու այդ նախագիծը չես թողնի, առաջ կտանես, բայց դրա մասին հետո խոսենք:
Այսօր լարվածություն կա, որը տատանվում է՝ բարձրանում-իջնում է: Վերջին լարվածության ժամանակ օգտագործվել է ոչ միայն այն, ինչին որ մենք սովոր ենք՝ ականանետեր, թուրքական արտադրության բազմափող ականանետ, այլև տանկ է օգտագործվել, 5-7 արկ է կրակել: Դու դա ինչ-որ բանի հետ կապո՞ւմ ես:
_ Այս հարցը ես շատ եմ ստանում, և ամեն ինչը միշտ կապում եմ հայ-ադրբեջանական թշնամության հետ: Մենք երբեք չպետք է մոռանանք, որ ունենք թշնամի պետություն և ունենք պատերազմ, որը երբեք չի ավարտվել: Ընդ որում՝ չի ավարտվել ոչ թե այն պատճառով, որ ադրբեջանցիներն իրենց պարտված են զգում կամ ռեվանշիստական տրամադրություններ ունեն, այլ նաև այն պատճառով, որ մենք մեր գործը մինչև վերջ չենք հասցրել այդ պատերազմի ընթացքում: Մենք ինքներս դեռ բավականին լուրջ անելիքներ ունենք: Եվ հետևաբար ամեն ինչ, ինչ որ այսօր տեղի է ունենում հայ-ադրբեջանական սահմանում, ես միշտ կապում եմ այդ թշնամության հետ, որ առկա է: Այլ հարց է, թե որն է լինում առիթը. գլոբալ պատճառը թշնամանքն է, թշնամի պետությունը, ինչն այդպես չպիտի լինի:
_ Լավ: Իսկ առիթը ո՞րն է:
_ Կոնկրետ այս վերջին զարգացումներում առիթները շատ են: Ես մի քանի բան եմ տեսնում. առաջինը հանրաքվեն էր, որն անցկացվեց Հայաստանում: Եվ եթե մեր լսարանն ուշադիր է եղել, բոլոր համապետական քվեարկությունների ժամանակ Ադրբեջանը նման քայլերի է գնում: Հավանաբար սա էլ հետախուզության մի ձև է՝ փորձում են հասկանալ, թե ֆորս-մաժորային իրավիճակներում հայկական պետություններն ինչպես են կարողանում արձագանքել արտաքին վտանգներին, ինչպես են կարողանում դրան պատասխան տալ:
_ Հետախուզություն կրակո՞վ:
_ Հետախուզություն կրակով: Սա՝ պատճառ 1: Պատճառ 2՝ Ալիևն իսկապես ամեն ինչ անում է, որպեսզի ինքը չգնա բանակցության, որպեսզի բանակցության գործընթացը տապալվի: Նրանք հասկացել են, որ այն սպասումները, որ Ադրբեջանի նախագահը ձևավորել է իր հասարակության շրջանում՝ կապված արցախյան հակամարտության հետ, ինքը չի կարող բանակցությունների սեղանի շուրջ այդ սպասումներն արդարացնել: Դա հնարավոր չէ՝ նրանք ոչ միայն Արցախն են ամբողջությամբ պահանջում, այլև ՀՀ տարածքի վրա պահանջատիրություն ունեն ներկայացրած, և այլն: Եվ քանի դեռ նա չի կարող այդ սպասումները բավարարել բանակցություններով, փորձում է իրավիճակ փոխել, ժամանակ շահել, մինչև աշխարհում ինչ-որ գլոբալ բան կփոխվի: Հավանաբար անգամ այդ հաշվարկը չկա, թե ինչ կարող է փոխվել, բայց մի բան պարզ է՝ այս իրավիճակում Ադրբեջանը Հայաստանից բացառապես ոչ մի սմ հող չի կարող պոկել, այդ պատճառով փորձում է խուսափել այս բանակցություններից: Ամեն անգամ, երբ հասունանում է հանդիպումը, սկսում են նման գործողությունների գնալ՝ երկու խնդիր լուծելով. խնդիր մաքսիմում՝ այդ հանդիպումն ընդհանրապես չեղարկել, և խնդիր մինիմում՝ փոխել հանդիպման օրակարգը, որպեսզի այնտեղ խոսվի ոչ թե կարգավորման տարբերակների, հեռանկարների, ճանապարհների մասին, այլ, օրինակ, պայմանավորվեն, որ սահմանում այսուհետև նույն տանկով էլ իրար չենք կրակելու, կամ դիպուկահարներին հետ ենք քաշելու. սա ՝ երկրորդ պատճառը: Երրորդ պատճառը՝ տեսնում ենք, թե Ադրբեջանի ներսում ինչ վերափոխումներ են տեղի ունենում. բավականին լուրջ պատերազմի է դուրս եկել Ալիևը: Վերջին 1,5-2 տարիների ընթացքում բոլոր ուժային կառույցների ղեկավարներին փոխեց՝ ՆԳ նախարար, պաշտպանության նախարար, իսկ հիմա ԱԱՆ քանի-քանի գեներալներ, բարձրաստիճան պաշտոնյաներ ձերբակալվեցին: Եվ վերջում տեսավ, որ այդ ձերբակալություններով, ռեպրեսիաներով հարցը չի լուծվում, գնաց համակարգային փոփոխությունների՝ ընդհանրապես իրենց ԱԱՆ-ն բաժանեց 2 մասի՝ ներքին հետախուզության և հակահետախուզության: Ես ավելի քան համոզված եմ, որ ուժային կառույցներում այս փոփոխություններն ավարտին հասցնելուց հետո Ալիևը գնալու է իշխանության այլ օղակներում փոփոխություններ իրականացնելու ճանապարհով: Այսինքն՝ այսօր նա ձևավորում է Ադրբեջանի վաղվա հասարակությունը և իշխանությունը: Եվ դրա համար նրան պետք են հիմնական գործընթացից շեղող գործընթացներ, որը կարող է լինել հենց սահմանային լարվածությունը: Չմոռանանք նաև, որ Զաքիր Հասանովը դրա վրա ուղղակի անձնական PR է կառուցում:
_ Զաքիր Հասանովը՝ նրանց պաշտպանության նախարարը, PR է անում իր ա՞նձը:
_ Այո: Եթե ուշադրություն կդարձնեք, սոց. ցանցերում բավականին լուրջ խմբեր են պահվում, որոնք ֆինանսավորվում են ՊՆ կողմից, և դրանց խնդիրը միայն նախարարի գովքն ամբողջ օրը երգելն է և ցույց տալը, թե սա նախորդ նախարարի համեմատ ինչ լավն է, ինչ արդյունքներ ունի, և այլն:
_ Իսկ մեր որևէ կայքում նմանատիպ պահվածք չկա՞: Երևի մենք էլ ունենք նման կայքեր, որոնք միայն գովում են մեր պաշտպանության համակարգը:
_ Օրինակ՝ voskanapat.info-ն, որը հիմա ես եմ ղեկավարում: Այո, մենք միայն մեր պաշտպանության համակարգի գովքն ենք անում, բայց սա արվում է ոչ թե նախարարի PR-ի համար, ոչ թե ինչ-որ կեղծ հերոսություններ ցույց տալու համար, այլ այն բանի համար, որպեսզի առաջինը՝ միջազգային հանրությունը, հատկապես՝ Ադրբեջանի հասարակությունը, ի դեմս հայոց բանակի, տեսնեն այն ուժին, որը տարածաշրջանի անվտանգության հիմնական երաշխիքն է միջազգային հանրության համար և պատժիչ ուժ է Ադրբեջանի համար: Եվ երկրորդը՝ որպեսզի մեր հասարակությունը ճանաչի մեր բանակն այնպիսին, ինչպիսին որ այն կա: Թերություններ, իհարկե, լինում են, թերությունների մասին, իհարկե, խոսում ենք, երբևիցե չենք թաքցնում: Բայց եթե գլոբալ գործի ընթացքի մեջ նայես, այն, ինչ ինձ է հասանելի, ինչքանով որ ես եմ շփվում այդ կառույցի հետ, և ինչքան որ մենք գնում ենք այնտեղ և գալիս ենք, պետք է ասեմ, որ գովքի արժանի նյութերը շատ ավելի շատ են, քան պախարակելու արժանի նյութերը, որոնք, իհարկե, նույնպես կան և որոնք, բարեբախտաբար, տարեցտարի ավելի նվազում են:
_ Ես կարծում եմ՝ թուրքերը թեժացնելու մի առիթ էլ ունեն: Չգիտեմ՝ ինձ հետ կհամաձայնվես, թե ոչ. նաև նավթի գների անկման հետ եմ կապում այս ամենը, որովհետև եթե մենք մեր տնտեսական անճարության պատճառով շատ անտարբեր ենք՝ նավթի գինը բարձրացավ, թե իջավ, նրանց մոտ շատ լուրջ ֆինանսատնտեսական պրոբլեմներ են առաջանում, և ներքին լարվածություն կարող է առաջանալ: Եվ այդ ներքին լարվածությունը թուլացնելու համար արտաքին վտանգի և արտաքին թշնամու կերպարը թարմացնելու խնդիր է լուծվում:
_ Միանգամայն համաձայն եմ քեզ հետ: Եվ ասեմ, որ սա նույնպես առիթ է, և եթե անկեղծ լինենք, ես կարող եմ հենց հիմա մոտ 2 տասնյակ նման առիթ թվարկել, բայց պատճառը, որը միշտ ուզում եմ, որ շեշտենք, հայ-ադրբեջանական թշնամությունն է:
_ Դա անվիճելի է:
_ Ադրբեջանում ֆինանսական ճգնաժամ եղավ: Պետական ռեզերվների 75 տոկոսը մեկ տարվա ընթացքում մսխվեց-գնաց, և այլն: Այսինքն՝ թուրքական ազդեցություն երկրի ներսում, իսլամական կրոնական գիտակցության բարձրացում:
_ Արի դրան անդրադառնանք:
_ Հետաքրքիր է: Այսինքն՝ Ադրբեջանում այսօր շատ լուրջ գործընթացներ են տեղի ունենում:
_ Այնտեղ շիաներ էին, ճի՞շտ է:
_ Այո:
_ Շիա ծայրահեղականնե՞ր:
_ Ծայրահեղականներ չասենք: Ադրբեջանում պետությունն իսկապես վախենում է ցանկացած կրոնական գաղափարախոսության մեծացումից:
_ Անգամ այն կրոնը, որը նրանց մոտ պետականին համարժեք է:
_ Այո, որովհետև այդ կրոնի «առաջամարտիկները» կամ գաղափարախոսները հարևան պետությունում են գտնվում՝ ԻԻՀ-ում:
_ Նրանք վախենում են այաթոլաների ազդեցության ուժեղացումի՞ց:
_ Միանշանակ այդպես է: Կրոնական համայնքները շատ ուժեղ են Ադրբեջանում, շատ կազմակերպված են: Եվ եթե Ալիևի տեսանկյունից նայենք, նա կարողացավ ժամանակին քայքայել քաղաքական ընդդիմությունը՝ չկան ընդգծված լիդերներ, մեր ընդդիմությունից ավելի վատ վիճակում են, մեղմ ասած: Բայց կրոնական համայնքներն այնտեղ կազմակերպված են և ուժ ունեն, և կարող են անգամ ծայրահեղ քայլերի գնալ առանց վախենալու:
_ Սուննիներն է՞լ ուժ ունեն:
_ Սուննիներն էլ ինչ-որ չափով ունեն. դա հիմնականում Ադրբեջանում սուննիական ավարներն ու լեզգիներն են, որոնք կապված են Դաղստանում ապրող իրենց հայրենակիցների հետ և այնտեղից ինչ-որ չափով աջակցություն են ստանում: Սուննիների մոտ, ի տարբերություն շիաների, շեշտը դրվում է ազգային ինքնագիտակցության բարձրացման վրա: Այսինքն՝ օրինակ՝ լեզգիները չեն քարոզում, որ իրենք սուննիներ են, պետք է վահաբիթական գաղափարախոսությանը հետևեն, այլ քարոզում են, որ իրենք լեզգի են, իրենք ազգ են, որը տարբերվում է ադրբեջանցիներից և իր կրոնով, և իր քաղաքակրթական արժեքներով, և իր պատմությամբ, և այլն, այսինքն՝ նրանք ազգայինն են առաջ տանում: Իսկ շիիզմն Ադրբեջանի համար ավելի թույլ վերահսկելի է, որովհետև մի կողմից իրենք իսկապես շիաներ են, և դա տեսնում են, բայց նրանք, ովքեր ավելի կրոնական են դառնում, միանգամից ընկնում են արտաքին ազդեցությունների տակ և կազմակերպվում են իշխանությունների դեմ:
_ Եվրոպայում 17-րդ դարում պատերազմներ տեղի ունեցան՝ կարծեմ 30-ամյա պատերազմներ էին կոչվում, որոնց հիմնական պատճառները ստեղծված նոր քրիստոնեական ճյուղերի պետական դառնալու և կաթոլիկների միջև բախումներն էին: Ես նմանատիպ մի բան տեսնում եմ սուննիների և շիաների այսօրվա բախումների մեջ, որովհետև անգամ հենց այդ նույն 17-րդ դարում, երբ թուրքերն ու պարսիկները կռվում էին իրար դեմ, շիա և սուննի առաջնորդները՝ Իրանի շահը և թուրքերի փադիշահը, նույնպես այդ անունը տալիս էին և նույնիսկ չէր էլ նշմարվում նրանց տարբերությունը՝ երկուսն էլ նույն վայրենու պես էին իրենց պահում: Բայց հիմա սուննիների լայնածավալ «փոքր ջիհադը», որ նրանք սկսել են շիաների դեմ, դրա առաջին թշնամին հենց շիա աշխարհն է. մենք չպիտի՞ փորձենք դրանից օգտվել: Ես կարծում եմ, որ մենք պիտի օգտվենք համ սուննիների առկայությունից, որոնք ապրում են հյուսիսում՝ մերձկասպյան շրջանում, համ շիաների՝ սուննիների հետ բախումից: Իսկ շիաների՝ իրենց լայնածավալ աճի օգուտը ո՞րն է. առաջինը՝ որ իրենք Թուրքիայի հետ մեկ ազգ են հռչակվել՝ դեռ Հեյդարն էր դա ասել, և բնական է՝ սուննիական ծրագրերի առաջնորդներից են «Մուսուլման եղբայրները», որոնք Անկարայում են նստած: Փաստորեն, մենք համ այն կողմում աշխատելու լավ շանս ունենք, համ՝ այս կողմում: Դու կարծում ես՝ դա պիտի անի հասարակությո՞ւնը, թե՞ մեր նորմալ գաղտնի ծառայությունները:
_ Միանշանակ հասարակությունը Ադրբեջանի ներսում որևէ գործողություններ անելու նույնքան հնարավորություններ չունի, որքան դա կարող են ունենալ հատուկ ծառայությունները:
_ Իսկ համացանցի հնարավորություննե՞րը:
_ Ես դրա համար նշեցի՝ նույնքան հնարավորություններ: Ինչ-որ հնարավորություններ, մենք, իհարկե, ունենք: Եվ անձամբ ես՝ որպես հասարակական կազմակերպության ներկայացուցիչ կամ քաղաքագետ, տարիներ շարունակ զբաղվում էի դրանով: Օրինակ՝ օգնում էի ավարներին, թալիշներին, լեզգիներին իրենց համար ստեղծել լրատվական կայքեր, տարբեր տեղերում, այդ թվում՝ նաև Հայաստանում, կապեր ստեղծել նրանց առաջնորդների և Եվրոխորհրդարանի տարբեր պատգամավորների միջև, և այլն: Եվ այս գործը հետևողականորեն առաջ է տարվում: Բայց ասեմ, որ ես այստեղ աշխատելու ընթացքում ես մշտապես շեշտը դրել եմ ոչ թե սուննի-շիա լինելու հանգամանքի վրա, այլ շեշտը դրել եմ նրանց ազգային ինքնագիտակցության վրա, այսինքն՝ թալիշի հետ աշխատել եմ ոչ թե որպես շիայի հետ, այլ որպես թալիշ: Նա թալիշ է՝ իրանական ծագման ազգություն է, որը Կովկասում բնիկ ժողովուրդ է և այդտեղ միշտ ունեցել է պետական որոշ միավորներ, այսօր նվաճված է թուրքալեզու ցեղերի՝ այսօրվա ադրբեջանցիների կողմից՝ կովկասյան թաթարների կողմից: Նույնը կարող եմ ասել լեզգիների և ավարների մասին: Իմ հետազոտությունները, նրանց հետ շփվելու փորձը, ընդհանրապես իմ աշխատանքային փորձը միշտ ցույց է տվել, որ զուտ Ադրբեջանի ներսում քաղաքակրթական տարբերությունները շատ ավելի ընդգծված են, քան կրոնական տարբերությունները: Օրինակ՝ շիա թալիշը մեծ հաճույքով ընկերություն է անում սուննի լեզգինի հետ և երկուսը միասին միավորվում են շիա ադրբեջանցու դեմ, եթե աշխատանքը ճիշտ է կազմակերպվում: Թուրքերի պարագայում կրոնը գործիք է եղել և այսօր էլ գործիք է մնում՝ և Թուրքիայում, և Ադրբեջանում: Նրանց քոչվոր լինելու, թուրք լինելու քաղաքակրթական հանգամանքն ավելի ընդգծված, ավելի շեշտադրված է, և դա է աշխատող գործիք: Այդ պատճառով նույն շիա Իրանը չի սիրում շիա Ադրբեջանին, որովհետև տեսնում է այդ քաղաքակրթական տարբերությունը, կամ քրիստոնյա Հայաստանը շատ լավ ընկերություն է անում շիական Իրանի հետ: Մեր տարածաշրջանում քաղաքակրթությունն իսկապես մի քիչ ավելի մեծ ազդեցություն ունի:
_ Եթե թույլ կտաս, մի բան պատմեմ: 1985թ. 12-րդ հատուկ նշանակության բրիգադը հաղթանակի 40-ամյակը տոնելու համար առանձին ջոկատ էր հավաքել, ուղարկել Թիֆլիս՝ Անդրկովկասի վարչական շրջան, որպեսզի մենք այնտեղ աղյուս կոտրենք, և այլ նմանատիպ կապիկություններ: Մենք Վազյանիում էինք բնակվում: Այնտեղ այնպես ստացվեց, որ 5 թուրք իրար հետ կռիվ արեցին, և նրանցից մեկը մյուս չորսին ծեծում էր, և համարյա հաղթեց: Եվ այդ ամենը շարունակվեց այնքան, մինչև թուրքերից մեկը չասաց՝ այ լեզգի, և նա կոտրվեց: Այդ ազգերն ունեն ինչ-որ բարդույթներ, թուրքերի համար նրանք լիարժեք մարդ չեն: Դու ճիշտ ես ասում՝ նրանց ազգային գիտակցությունը բարձրացնելն արդեն բավարար է, նրանց նույնիսկ թուրքերի դեմ սրել էլ պետք չէ: Բավական է, որ նրանք դուրս գան իրենց հուսահատ վիճակից, և շատ բան կփոխվի: Բայց ամենաառաջին հերթին, թերևս, մեր ռադիոլսողներին արժի հորդորել, որ նրանք ոչ մի դեպքում չփորձեն թուրքերի և մյուս ազգերի մեջ «ցեց գցեն» խորամանկ քայլերով, որովհետև դա միանգամից զգացվում է: Թող նրանց ինքնագիտակցումն ու ազգային գաղափարախոսությունն աճեն, մեզ ավել ոչինչ պետք չէ: Համաձա՞յն ես ինձ հետ:
_ Համաձայն եմ: Հավանաբար շատերը գիտեն, բայց նորից ասեմ, որ Շուշիից թալիշերեն լեզվով ռադիո է հեռարձակվում՝ «Թալիշե Սադոն»՝ թալիշի ձայնը, որը ազգային երգեր, հաղորդումներ, պատմություններ, լուրեր, մի խոսքով՝ նրանց լեզվով բաներ է հեռարձակում դեպի Ադրբեջան, և Ադրբեջանում ապրող թալիշները լսում են այդ ամենը: Սա, կարծում եմ, լավ աշխատանք է: Նրանց պետք է հնարավորություն տալ շփվել իրենց իսկ մշակույթի հետ, փորձել նրանց ներկայացնել այն, ինչ Ադրբեջանը բլոկադայի է ենթարկում, և ամեն ինչ լավ կլինի: Իհարկե, մենք չենք կարող ուղորդել մինչև վերջ, մեծ հաշվով, պարտավոր էլ չենք՝ դա նրանց շահն է՝ այսօր հայերի հետ ընկերություն անել, դեպի Հայաստան ձգտել, հայերի հետ կապեր ստեղծել, և այլն. իրականում դա հենց նրանց շահն է: Եթե կլինի այդպես, ապագայում Ադրբեջանը մասնատելիս հաշվի կառնենք նրանց շահը, եթե ոչ, ուրեմն ոչ: Պետք է պայքարեն. միայն պայքարող ժողովուրդն է օգնության արժանի, և միայն պայքարող ժողովուրդն է կարողանում ստանալ այդ օգնությունը:
_ Հրանտ ջան, արի մեր մոտակա «չար» հարևաններից՝ մերձկասպյան թուրքերից այս կողմ գանք: Մեր բանակը, գոնե ինձ այդպես է թվում, վերջին կես տարվա ընթացքում ավելի ակտիվ է. ես կողքից նայում եմ, ոչ այնքան հաճախ, ինչքան կցանկանայի, դիրքեր եմ գնում, քիչ թե շատ նաև զորամասեր եմ հաճախում, և ինձ այդպես է թվում: Ես տեսնում եմ, որ ինչ-որ աշխատանք է տարվում, հիմա ավելի աշխույժ է ամեն ինչ, քան առաջ էր: Նախկինում էլ էին աշխատում, ենթադրենք՝ մեր մաքսիմալ հնարավորությունների 100 տոկոսով էին աշխատում, իսկ հիմա աշխատում են մեր մաքսիմալ հնարավորությունների 120 տոկոսով: Կամ եթե մեր՝ ընդդիմադիր տեսանկյունից նայենք, մեր հնարավորությունների 20 տոկոսով էին աշխատում, իսկ հիմա՝ 25 տոկոսով: Նկատե՞լ ես նման բան, որ վերջին կես տարում մերոնք ավելի լավ են իրենց դրսևորում: Ոչ միայն հետախուզությունն է աշխատում, այլև ընդհանուր բանակը սկսել է ավելի լավ աշխատել: Ինչո՞վ է բացատրվում սա: Դա ինչ-որ անձի հե՞տ ես կապում, թե՞ ինչ-որ ընդհանուր տենդենց է:
_ Բանակի առջև դրված խնդիրներն են փոխվել, և ոչ գաղտնի կերպով են փոխվել՝ նախագահը բացահայտ հայտարարեց, որ այսուհետև մենք մեզ իրավունք ենք վերապահում կանխարգելիչ հարվածներ հասցնելու և վտանգը բացահայտելու դեպքում թեկուզ թշնամու տարածքում դա չեզոքացնելու:
_ Նախորդ տարի էլ կար նման բան:
_ Ոչ, դա նախորդ տարի չի եղել: Դա եղել է մի քանի ամիս առաջ՝ հենց մոտ կես տարի առաջ, հիմա ավելի հստակ չեմ կարող ասել, բայց ամռան սկզբի ամիսներին էր: Երբ այդ հայտարարությունը եղավ նախագահի կողմից, նա բացեիբաց հայտարարեց, որ այսուհետև այդպես ենք վարվելու, բանակը սկսեց այդպես վարվել: Այսինքն՝ բանակի առջև դրված խնդիրը փոխվել է, և բանակը սկսել է իրականացնել այդ խնդիրը: Դա առնվազն նշանակում է, որ մինչ այդ տարված աշխատանքը թույլ է տվել ունենալ այնպիսի բանակ, որը կարող է իրականացնել իր առջև դրված ցանկացած խնդիր: Իսկ այսօր խնդիր է դրվել՝ չեզոքացնել թշնամու հնարավոր գործողություններն իրենց տարածքում: Դա արվում է, և, ցավոք սրտի, ստիպված են լինում նաև մեր հասարակությանն ապացուցել, որ իսկապես արվում է՝ ինչ-որ ճանապարհներով տեսանյութեր տարածել, և այլն. վստահության պակաս մի քիչ կա:
Հետաքրքիր հարց տվեցիք, և ես էլ ուզում եմ երկու տարվա կարճ անդրադարձ ներկայացնել:
Եվ այսպես՝ ի՞նչ է տեղի ունենում. հայ-ադրբեջանական սահմանում սկզբից տեղի էր ունենում դիպուկահարների պատերազմ: Նրանց դիպուկահարներն անընդհատ աշխատում էին մեր ուղղությամբ. ցավոք սրտի, մենք զոհեր էինք ունենում: Բանակը նոր պաշտպանական շինություններ կառուցեց, բարելավեց խրամատները, ինժեներական աշխատանքներ տարավ, և այլն, և այս հարցն ինչ-որ կերպ լուծվեց. նախ ոչնչացվեցին Ադրբեջանի հիմնական դիպուկահարները, և Ադրբեջանը հրաժարվեց դիպուկահարների պատերազմից, որովհետև տեսավ, որ բացահայտվում են, ոչնչացվում են, դրան գումարած՝ հայոց բանակի պաշտպանական շերտն ավելի ամրացավ, ավելի ադապտացվեց այդ մարտահրավերին:
Կարելի է ասել՝ այստեղ հաջողություն ունեցանք, ինչից հետո Ադրբեջանն անցավ հետախուզադիվերսիոն գործողությունների՝ մի քանի անգամ ներթափանցում, ներթափանցման փորձեր, որոնց սկզբնական շրջանում, ցավոք, նույնպես ունեինք կորուստներ, բայց դրանց հակամիջոցներ գտնվեցին, և արդեն սկսեցինք հենց իրենց տարածքում ոչնչացնել իրենց դիվերսիոն խմբերը, ինչը, կարծում եմ, բավականին լավ ձեռքբերում էր:
Հիմա հրթիռակոծման սկզբունքին են անցել. քանի որ չեն կարողանում ներթափանցել, փորձում են հեռվից անել: Մերոնց պատասխանը մենք նորից տեսանք:
Այսպիսով՝ կարելի է ասել որ վերջին 1,5-2 տարվա ընթացքում բանակի առջև դրված խնդիրները մշտապես փոխվում էին Ադրբեջանից բխող սպառնալիքների պատճառով: Եվ վերջում, երբ գործն արդեն հասավ նրան, որ պետք էր լուրջ պատժիչ գործողությունների գնալ, Հայաստանը փոխեցինք ընդհանուր մարտավարությունը՝ այսուհետև չսպասել, որ նրանք նախահարձակ լինեն, մենք դիմակայենք այդ սպառնալիքներին, այլ հենց տեղում կանխարգելիչ գործողությունների միջոցով փորձենք այդ վտանգը չեզոքացնել:
_ Փաստորեն, սպացվում է, որ առաջ մեր բոլոր գործողություններն արվում էին ի պատասխան նրանց, ինչը, բնականաբար, ամենևին լավ պաշտպանվելու ձև չէ, իսկ հիմա՝ ավելի շուտ պարզունակ, կանխարգելիչ գործողություններ: Դու կարծում ես՝ միայն դրա հաշվի՞ն է...
_ Ես կարծում եմ, որ հենց դա է ցույց տալիս, որ բանակը սկսել է ավելի արդյունավետ գործել, քանի որ մարտավարությունն է փոխվել: Բայց բանակն արդյունավետ կերպով լուծում էր նաև նախկին մարտավարության պարագայում առաջադրված խնդիրները:
_ Համաձայն եմ: Ուղղակի հիմա աշխատանքն ավելի ակնհայտ է: Հուսանք՝ օրերից մի օր կտեսնենք գնդապետներ, որոնց կազմվածքը շատ սպորտային կլինի, ցմփոր գնդապետներից կպրծնենք: Ի դեպ, այսօր՝ մամլո ասուլիսի ժամանակ պատմեցի մի դեպք, որ 2008թ. թուրք օգտվեց Հայաստանում լարված իրավիճակից՝ դիրքեր վերցրեց, և այդ դիրքերը ոչ թե նորակոչիկները հետ վերցրեցին, այլ Ղարաբաղի ՊԲ տարբեր ծառայության պետեր, պատերազմի մասնակիցներ հավաքվեցին՝ գրեթե բոլորը գեր, քաշերն ավելացրած: Բայց այդ դիրքերը վերցրեցին տարբեր ավտոծառայության պետեր, թիկունքի պետեր, պարենային ծառայության պետեր՝ այն տղաները, ովքեր ընդհանրապես չպիտի դիրքեր գնային: Ուզում եմ ասել՝ անգամ ցմփոր հայ սպան նույնպես լավ զինվոր է:
_ Լավ կլինի, իհարկե, որ ֆիզիկապես ավելի լավ պատրաստված լինեն, ինձ նման չլինեն:
_ Ոչ էլ արդեն ինձ նման:
_ Ոչ էլ քեզ նման: Բայց, իհարկե, համաձայն եմ. բանակը փոխվում է, բանակն անընդհատ նոր մարտահրավերների առջև է կանգնում: Եվ եթե նա չգնա այդ փոփոխություններին, պարզապես չի կարող դիմակայել դրանց: Բայց հիմա մենք տեսնում ենք, և, փառք Աստծո, դա իսկապես այդպես է, որ հայոց բանակը շարունակում է մնալ տարածաշրջանային անվտանգության հիմնական երաշխավորը: Չլիներ մեր պատրաստվածության այս աստիճանը, չլիներ թշնամուն պատժելու մեր տղաների կարողությունը, վստահեցնում եմ, որ ոչ միայն հայ-ադրբեջանական պատերազմը, այլև շատ ավելի գլոբալ և շատ ավելի տհաճ պատերազմներ կլինեին մեր տարածաշրջանում:
_ Մեր զրույցը սկսեցինք հասարակության պատրաստ լինելուց. Իսրայելում 32 հատ կառույց կա, որը նախաբանակային պատրաստություն է տրամադրում ֆինանսական փոխհատուցմամբ. 1000-1200 շեկել ամսավճար է, թե 3 ամսվա վճար է՝ լավ չեմ հիշում: Մենք նման կառույցներ ունենք, բայց քիչ: Օրինակ՝ մեկը մեր ակումբն է: Ես գիտեմ, որ նաև ստրատեգիական ուսումնասիրությունների ինչ-որ կենտրոն է դրանով զբաղվում. նմանատիպ կառույց կար, չգիտեմ՝ հիմա կա, թե ոչ: Դու չե՞ս կարծում, որ հասարակությունը նաև այդ ձևով պիտի պատրաստվի:
_ Հարցը 2 մակարդակում պետք է լուծվի: Այն, ինչ որ անում է ձեր ակումբը, լոկալ մակարդակում ցանկացողների համար է: Այնտեղ գալիս են, հիանալի պատրաստություն են անցնում: Գիտակից մարդը կգնար այնտեղ, հատկապես՝ եթե նա գիտի, որ կես տարի հետո պիտի գնա դիրք պահելու, և այլն: Լավ կլինի, եթե այդ ամենը սովորի իր համար հաճելի միջավայրում, իր կամքով, քան թե պարտադրված: Բայց կան նաև համապետական ծրագրեր. իհարկե, առաջին հերթին, դա դպրոցներում դասավանդումն է՝ նախնական զինվորական պատրաստվածության առարկան, Հայաստանում ԴՈՍԱԱՖ-ներն են զբաղվում դրանով, և բավական լայն տարածում ունի ԴՈՍԱԱՖ-ի գործունեությունը, բայց որտե՞ղ 32, որտե՞ղ մեր 4-5-ը, որոնց հիմնական մասը՝ գրեթե բոլորը, էնտուզիազմի հիման վրա են կառուցված: ԵՊՀ-ում էլ քաղպաշտպանության պարտադիր դասախոսություններ կան:
_ ԵՊՀ-ում, ի դեպ, ժայռադրոմ են սարքել:
_ Այո: Այս ամենը կա, բայց ես համաձայն եմ, որ մենք պետք է ավելի պատասխանատու լինենք նախ մեր պետության հանդեպ, հետո մեր անձի հանդեպ, կամ հակառակը՝ ով ինչպես կուզի:
_ Միևնույն բանն է:
_ Համացանցում լավ տեսանյութ կա: Շատ ափսոս, որ չեմ հիշում, թե ով էր այդ սպան, որը երդում տվող զինվորների առաջ ճառ է կարդում և ասում է. «Հիշեք, ձեր կյանքը ձեր պետությանն է պատկանում, ձեր քաղաքին, ձեր գյուղին է պատկանում, ձեր դպրոցին, ձեր զորամասին, ձեր դասակին, ձեր ծնողներին, ձեր հրամանատարին, և այդքանից հետո միայն այն կարող է ձեզ պատկանել»: Այդ հիերարխիան իսկապես պետք է կառուցել. պետություն պիտի սկսի դպրոցներ կառուցել, և այսպես իջնի, և ապագա զինվորներին նախապատրաստի իրենց ծառայությանը մինչև այնտեղ գնալը:
_ Հրանտ ջան, մեր ժամանակը շատ սահմանափակ է: Շատ հաճելի էր ստուդիայում քեզ հետ շփվելը: Սա առաջին դեպքն էր: Ինձ թվում է՝ ժամանակ առ ժամանակ քեզ նորից նեղություն կպատճառեմ:
_ Հաճույքով:
_ Բարով մնաք, հարգելի ռադիոլսողներ:

Բեռնեք Հայկական Լրատվական Ռադիոյի հավելվածները այստեղ՝




website by Sargssyan