Chat with us, powered by LiveChat
Բաժանորդագրվել

Մուտք գործել

Կամ

Չի կարող լինել դատարկ!

Չի կարող լինել դատարկ!

Գաղտնաբառի վերականգնում

Գրանցվել

Կամ

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Մոռացել ե՞ք գաղտնաբառը։ Մուտքագրեք ձեր էլ.հասցեն եւ դուք կստանաք նոր գաղտնաբառ։

Էլ. հասցեն գրանցված չէ։

Վերադառնալ

Close

Կոալիցիա` աբսուրդի ժանրից, միայն Հայաստանում «Cui prodest» կամ ում է ձեռնտու

ԲԱԺԱՆՈՐԴՆԵՐԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒՄ ԵՆ ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՍՏԱՆՈՒՄ ՈՐԱԿ ՊԱՀԱՆՋԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔ
Հետևե՛ք մեզ YouTube-ում

Հանուն «ազգային անվտանգության», կոալիցիա են կազմում սեռով, տարիքով, արժեքային համակարգով իբրև թե օժտված բոլորովին տարբեր ուժեր: Պահպանողական-ազգային կուսակցությունը, խորհրդարանում ունենալով համապատասխան թիվ և ազդեցություն, կոալիցիա է քարշ տալիս աշխատավոր զանգվածի՝ ունեզրկվածի՝ ազգային ազատագրական կռվի համար նախատեսված Դաշնակցությանը: Եթե Անգլիայի թագուհին տեսներ սա, կմեռներ:
Հաղորդման սղագրություն

_  Ողջո՛ւյն, հարգելի ռադիոլսողներ և ռադիոդիտողներ: FM 106.5 հաճախությամբ իր աշխատանքն է սկսում «Cui prodest» կամ Ում է ձեռնտու» հաղորդաշարը: Տաղավարում աշխատում են Հայկուհի Մինասյանը և հաղորդաշարի հեղինակ, Խ. Աբովյանի անվան Մանկավարժական համալսարանի քաղաքագիտության և իրավունքի պատմության ամբիոնի վարիչ, քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Լևոն Շիրինյանը: Ողջույն, պրն. Շիրինյան:

_ Ողջո՛ւյն:

_ Պրն. Շիրինյան, Ձեր հաղորդումներից մեկում մի միտք արտահայտեցիք, թե իշխանություններին մաղթում եք ընդդիմություն, սակայն մեր ընդդիմադիր դաշտ կոչվածը, համենայն դեպս՝ այն ուժերը, որոնք ունեն ռեսուրս, մեդիայում ունեն հասանելիություն, լրատվամիջոցներ կամ պատմական անցյալ, անընդհատ փորձում են համագործակցել, և որևէ մեկն այդ ընդդիմադիր դաշտը չի փորձում ձևավորել: Ի՞նչ հանգամանքներում և ինչպե՞ս, ըստ Ձեզ, իսկական ընդդիմություն կձևավորվի Հայաստանում, որը նաև հետագայում կձևավորի իշխանություն:

_ Նախ, ճիշտ չէ, որ չկա այն ուժը, որը փորձում է ձևավորել: «Նոր Հայաստան»-ն անում է հենց այն, ինչը չկա, քանի որ նա, որքան հասկացել եմ քաղաքագիտության դիտարկման մեթոդով, այդ հարցն ընկալում է և փորձում է ձևավորել: Նրանց շուրջը լռություն է. դա նշանակում է, որ իրենք իսկապես իրական ընդդիմություն են ուզում լինել, դրա համար էլ իշխանությունը լուռ է: Այնպես չէ, որ չկան, փորձող ուժը կա:  Ընդդիմությունը տարբեր դասակարգումներ ունի, բայց ես նշեմ տարածվածը, որը քաղաքագիտության մեջ շատ կիրառվում է գործընթացը բացատրելու համար: Առաջինը, իրական ընդդիմությունն օդի ու ջրի նման անհրաժեշտ է ցանկացած քաղաքական համակարգի, որը սովետական սոցիալիստական չէ, այսինքն՝ դիկտատորական ռեժիմ չէ. նույնիսկ երկրներ կան, որտեղ ընդդիմություն չկա, իշխանությունն ինքն օգնում է, որ իրական  ընդդիմություն ձևավորվի: Մեր ժողովրդի գիտակցության մեջ այս տարիներին հակառակը դրվեց, որ կարծես թե խորթ, չեղած կամ չլուծվելիք մի բան է: Ընդհանուր առմամբ այսպես ասենք. ընդդիմությունը ենթադրում է իշխանություն, եթե իշխանություն կա, պետք է լինի ընդդիմություն: Ընդդիմությունը 3 տեսակ է լինում. իշխանամետ, որը 1997 թ.-ից Հայաստանի ամեն մի  նախագահ փորձում է ստեղծել. դա իր նշանակած ընդդիմությունն է, որը գլխավոր հարցերում երբեք տարակարծություն չի ունենում, շատ հաճախ արտոնություններ է վայելում այնպես, ինչպես իշխանական կուսակցությունը, իսկ տակտիկական մանր-մունր հարցերում շատ էլ լավ ընդդիմադիր է: Սա դուք այնքան շատ եք տեսել, աստղերի նման գալիս ու գնում են, մարում են: Երկրորդը, լինում է չեզոք ընդդիմություն այն իմաստով, որ ո՛չ իշխանության կողմն է, ո՛չ էլ արմատական դիրքերից է հանդես գալիս: Ես դրանց ասում եմ ինքնին ընդդիմություն, այսինքն՝ սա մեծ դերակատարություն ունի, թե՝ ոչ, դժվար է ասել. գրեթե՝ ոչ, բայց բոլոր դեպքերում իշխանության դրածոն չէ: Կա ընդդիմության երրորդ կարգը, որը հետսովետական տարածքի երկրներում բացասական երանգով դիտվում է արմատական ընդդիմություն, որը նաև արտահամակարգային ընդդիմություն  է կոչվում: Ինչո՞ւ է իշխանությունն առաջացնում ընդդիմություն՝ իշխանամետ ընդդիմությունը. դա իր մասնաճյուղն է, որովհետև քաղաքական գործընթացը տարբեր քաղաքական սուբյեկտների փոխհարաբերությունն է, իսկ այդ փոխհարաբերությունը ծնում է երկրի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային զարգացումը  կամ, շատ հաճախ, նաև՝ ճգնաժամը: Ուրեմն, սա ծառայում է այդ նպատակին և, որպես կանոն, օպորտունիստական վարքագիծ ունի, շատ հաճախ կաշառվում է. իրենք ներկայացնում են, որ շատ հաճախ իշխանությունը, իբրև թե, իրենց պարտադրում է, բայց, որպես կանոն, սրանք կամավոր հանձնվելու տրամադրություն ունեցողներն են, մի խոսքով՝ ձև են թափում: Եթե երկիրը դեմոկրատական է, այսինքն՝ ժողովրդավարության արժեքների սահմանադրականությունը պահպանող պետություն է, որտեղ այս չափանիշները կան, նա չի փորձում այդպիսի բաներ անել, որովհետև իշխող կուսակցությունը հաջորդ ընտրություններում վարկանիշի այնպիսի կորուստ կունենա, իսկ այնտեղ խախտումով ընտրվել հնարավոր չէ, ուրեմն, նա կկորցնի ամեն ինչ, դրա համար չեն փորձում անել: Իսկ հետխորհրդային տարիներին ստեղծեցին այս հեծանիվը, նրանց օգնությամբ քաղաքական գործընթաց են կազմակերպում՝ կանխավ գծելով սահմանները: Այս ընդդիմությունն ի՞նչ է անում. նախ, վայելում է, երկրորդ, իրենից առանձնապես բան չի ներկայացնում, որ հաղթի, երրորդ, ունի մի գործառույթ, որը տրվում է իշխանության կողմից. ասեն-չասեն՝ կարևոր չէ, ինքը վիժեցնում է իրական ընդդիմության կայացման հնարավորությունը, դրանով իշխանության գործը հեշտացնում է: Ճիշտ է՝ երկուսի համար շատ լավ է, բայց նման երկրները զարգացման հեռանկարից զրկվում են: Այսպես կշարադրեի բանաձևերը, որոնք բացարձակ դասական քաղաքագիտության շրջանակում են: Բայց սրա հետևանքը լինում է այն, որ արտաքնապես հասարակությունը կառավարելի է, իշխող քաղաքական դասակարգն այլակերպվում է, բայց չի փոխվում. կոմունիստ էին, դառան ՀՀՇ, հետո մի մասը ժամանակին դարձավ դաշնակցական, հետո դաշնակցությունից եկան դարձան հանրապետական:

_  Դարձան «Ժառանգություն»

_  «Ժառանգություն» չեմ կարող ասել, որովհետև փաստեր չունեմ, օրինաչափության մասին է խոսքը, որևէ մեկին նեղացնելու համար չեմ ասում: Հետո էլ կարող է ուրիշ բան դառնան, բայց կարևորը, որ սրանք մնում են կորիզ: Նայեք 90-ականների խորհրդարանը, տեսեք՝ ակտի, անընդհատ աղմուկ-աղաղակով, գիշեր-ցերեկ խոսում են Հայաստանի կործանման մասին, փակուղու մասին և այլն: Եվ այսպես, ամեն ինչ քննադատվում է, բայց առաջին դեմքը թողնվում է դրանից դուրս. սա քաղաքական թույլատրելի շրջանակ է: Իհարկե, արմատական ընդդիմությունը դրան չի գնա: Կարող եք վերցնել ցանկացած լավ դասագիրք, որը գրված է ոչ թե որևէ մեկի, այլ՝ պետության, պետականության շահի համար, դրանում այս բոլորը բացատրված է:

_ Պրն. Շիրինյան, հաճախ ենք ասում, որ մեր  ժողովուրդը միամիտ չէ: Ինչպե՞ս է ստացվում, որ ինչ-որ քաղաքական ուժ կարողանում է իր 10 կամ 20-ամյա պատմության ընթացքում անընդհատ համագործակցել  իշխանությունների հետ, ընտրություններից առաջ հայտարարել, որ ընդդիմադիր է, հետո նորից, և մարդիկ անվերապահորեն և անդադար հավատում են, որ՝ տեսեք հայտարարությունը, տեսեք՝ ինչ ասաց այս կամ այն գործիչը: Այսինքն՝ ինչպե՞ս է հաջողվում այդ խաբեությունը: Բացի նրանից, որ ընտրությունները կեղծվում են,  կաշառք է բաժանվում, այս կամ այն ուժն իր հետևում, իրոք, գոնե մի քանի հոգի պետք է ունենա, այդ ուժերին ինչպե՞ս է հաջողվում գոյատևել, ինչո՞ւ չեն հիասթափվում մարդիկ:

_  Այդ բոլորը հասարակության աղքատացման հաշվին է, դա՝ մեկ: Երկրորդը, այո՛, մեր ժողովուրդը միամիտ չէ, ավելին՝ խելացի է, բայց կազմակերպված չէ: Անցած հաղորդումից հիշում եք Ռուբենի խոսքերը, որը հայ ժողովրդի համար շարունակում է մնալ ցավոտ հարց, որի համար ինքը նաև ցեղասպանվել է մեծ կորուստներով. կազմակերպական արվեստի պակասն է, եթե ժողովուրդը անհատական հատկանիշներով դասական պետականության մեջ չի կազմակերպվում, որտեղ անհատական ձգտումների ականջը չի կտրվում, այստեղ այս բանն է լինում: Ինչո՞ւ է այդպես. որովհետև երկրում չկա իրական արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն (լատիֆունդիաներ են, չէ՞, առաջացել): Տնտեսության չկազմակերպվածությունը  թույլ չի տալիս հասարակության ստրատաներին ունենալ իրենց տեղերը, և դասակ, բանվոր դասակարգը մի գործադուլով հարցը կլուծեր, կոոպերացված գյուղացիությունը եթե տնտեսապես մի քիչ հզոր լիներ, անհատ կոոպերացիաների մեջ լիներ, նրանց հարցն այդպես չէր լուծվի և այլն: Ուսանողությունը աշխարհի ցանկացած երկրում ակտիվ, տրամաբանող, հեղափոխական տրամադրություն ցույց տվող զանգվածն է. դա տարիքի, կրթության, նաև՝ պատասխանատվության առանձնահատկություն է, բայց  Հայաստանում տեսնում ենք, որ կրթության վիճակն այն չէ: Այսինքն՝ խելացի ժողովուրդը նորից մնում է դարերով չկազմակերպված, և այստեղ տանուլ է տալիս մի պարագայում ցեղասպանության ճանապարհով՝ շատ-շատ կորուստներ տալով. ուրիշները երևի 1915թ. մեր կորուստսների 10 տոկոսը կունենային, բայց քանի որ կազմակերպված չենք, մենք շատ ենք տալիս, չենք կարողանում գոյացնել պետականություն: Ես միշտ ասում եմ, որ պետականությունը հայ ժողովրդի միակ բարեկամն է, չունենք դաշնակից: Հետևաբար այս հարցերը պետք է լուծվեն: Բայց այստեղ ի՞նչ է լինում. որպեսզի բացը լրացվի, կամ կա պատասխանատու քաղաքական դասակարգ, որը կտանի այդ ճանապարհով (աշխարհում օրինակներ շատ-շատ կան), կամ էլ ամբողջը կազմակերպվում է իրական ընդդիմության առաջացումը թույլ չտալու համար, ինչը կատարվում է Հայաստանում: Այստեղ մտային մի խաղ էլ է գնում՝ արմատական ընդդիմությանը վերագրվում է իմբլիցիտ կարգով. չի ասվում, այդպես ներկայացվում է, որ հակապետական է, հակաօրինական է: Բայց այստեղ կարևորն անհատական կարծիքը չէ, ինչպես տարածվում է Հայաստանում, օրինակ՝ լրատվամիջոցի գնահատականը չէ կարևոր, կարևոր է, թե տվյալ արմատական ընդդիմությունը իշխանության հետ սահմանադրականության շրջանակներում է, թե՝ չէ: Եթե մարտի 1-ի դեպքերը մի պահ պայմանական դուրս հանենք, ես Հայաստանում 90-ականներից չեմ տեսել հակասահմանադրական օպոզիցիոն ուժեր: Բայց սա ներդրվում է գիտակցության մեջ այդ աշխատանքն անելու համար, առաջանում են նաև արհեստական հերոսներ: Ձեզ համար տարօրինակ չէ՞ ածականների այն շարանը, որ կուսակցական զարգացման իմաստով 90-ականներից առաջ են գալիս Հայաստանում. «Հզոր հայրենիք»,  «Բարգավաճ Հայաստան»,  «Օրինաց երկիր»... կուսակցությունների շարքը կարող եմ էսպես շարունակել: Սա նշանակում է՝ ում ուղեղում, որ ծնվում է այս ածականների շարքը, հենց այդ նույն մարդիկ են մնացել պլանավորողները: Ես, օրինակ, կառաջարկեի այդ մեթոդն այլևս չկիրառել, որովհետև  շատ ակնհայտ է՝ «Լուսավոր ապագա», «Խավար անցյալ» և այլն, հասկանո՞ւմ եք ինչպես է: Բայց կա մի բան, որ հասարակության պահանջն է, որ մենք ունենանք պետության, պետականության պահանջ, որ առաջանա իրական ընդդիմություն, իսկ դրա դեմ էլ պետական ամբողջ ռեսուրսն է կենտրոնացվում: Սրա մեջ պարադոքսալ մի խաղ կա. Հայաստանում ներդրվեց այն գիտակցությունը, որ ընտրությունների վերահսկումն ընդդիմության գործն է: Ընդդիմության ի՞նչ գործն է վերահսկելը: Որքան ես գիտեմ, Ֆրանսիայում Ներքին գործերի նախարարությունն է անում այդ ընտրությունները /վերահսկումը/, բայց խախատման մասին գործ չկա: Իսկ հետխորհրդային տարիներին ստացվել է այնպես, որ իշխանությունը պարտավոր է խախտում անել, անօրինական գործունեություն ծավալել, ինչ-որ մարդիկ էլ գան, վերահսկեն. հիմա էլ մի նոր անհեթեթություն են ասում՝ տվեք մեզ 6000 ընդդիմադիր վերահսկողներ: Սա նշանակում է ռեսուրսի փոշիացում: Ուզո՞ւմ եք՝ 16.000 վերահսկող տվեք, ոչ մեկն չի կարողանա էլ  հարցը կարգավորել, եթե դա կատարվում է իշխանության հովանավորությամբ. ես պիտի գնամ օրենքը պահեմ, ոստիկանն էլ ինձ նեղացնի. անհեթեթություն  է: Սրանք արդեն ավտորիտար ռեժիմի հատկանիշներ են. Սահմանադրության մեջ ինչ կուզեք, կգրեք, ինչ կարող եք, կբացատրեք, սա արդեն հարցի հետ կապ չունի: Հիմա պարադոքսի մասին, որ ես պարտավոր եմ ասել (Հայաստանում ես քաղաքական հասուն կյանք ունեմ). Լևոն Տեր-Պետրոսյանից հետո ինչ-որ մեկի ուղեղում, հանուն ազգային անվտանգության փաստարկումով, ծնվեց անմիանալիներն իրար միացնելու միտքը: Հանուն ազգային անվտանգության, կոալիցիա են կազմում սեռով, տարիքով, արժեքային համակարգով իբրև թե օժտված բոլորովին տարբեր ուժեր: Անդրադառնանք այսօրվա խիստ տարօրինակ խոսակցության թեմային. վաշխառուական կապիտալի կազմակերպված ուժը հանրապետական կուսակցություն է, և դրանում ոչինչ  չկա, պահպանողականներն աշխարհում մեծահարուստների, Հայաստանում, դժբախտաբար, ոչ թե ազգային բուրժուազիայի կազմակերպման ձև է, այլ, հիմնականում այդ գործարքների և պետական իշխանության չինովնիկության կազմակերպման ձև: Սրանք հնարել են մի բան.  ունենալով որակյալ մեծամասնություն, կարծեմ 70 տոկոսն են, այս կառույցը խորհրդարանում կարող է ցանկացած որոշում անցկացնել: Օրինակ՝ եթե սա արվի Անգլիայում, թագուհին կմեռնի. ինչպե՞ս կարելի է, որ մեծամասնություն ունեցող մի ուժ, իր հետ քարշ տա բանվորական-աշխատավորական, իբրև թե, կառույցի, որը տվյալ պարագայում դաշնակցությունն է: Պահպանողական-ազգային կուսակցությունը, խորհրդարանում ունենալով համապատասխան թիվ և ազդեցություն՝ տնտեսության, քաղաքականության մեջ և այլն, կոալիցիա է քարշ տալիս աշխատավոր զանգվածի, ունեզրկվածի, ազգային ազատագրական կռվի համար  նախատեսված մի կազմակերպություն,  ինչպիսին Դաշնակցությունն է: Իմաստուն տեսքով էլ բացատրում են, որ այո՛, կորցնում ենք մեր վարկանիշը. ի՞նչ վարկանիշ ունեք, որ կորցնելու եք: Վարկանիշները որոշվում են նախորդ ընտրություններում կամ սոցիոլոգիական հարցումներում. սոցիոլոգիական հարցումները մեզ հայտնի չեն, 5 տոկոսով ուզում են  50 նախարարի տեղ, ինչպես լսում ենք. անհեթեթություն է: Էլ չեմ ասում, որ քանի կար պահպանողական ազգայնական կուսակցությունը, մի բևեռը գոյացած էր, Հայաստանում պետք է գոյանար սոցիալիստական ազգային ուժը, որի համար կոչված է Դաշնակցությունը, որն այս կամ այն անհասկանալի պատճառներով, իր գործը թողած, զբաղված է ուրիշի գործով և ակնկալում է շատ տեղեր ստանալ: Չի ստանալու: Ինչո՞ւ պիտի տան, կտան այնքան, որ լուռ մնան, որովհետև կկապվեն պետական կառույցին,  մի քիչ ընդդիմություն կլինեն, մի քիչ էլ՝ ոչ ընդդիմություն, և կհայտարարեն՝ դե մենք այնքան չէինք, որ կարողանայինք ազդել: Պատմական փորձն էլ կա. նախորդ շրջանում այդ կոալիցիայից Հայաստանն ի՞նչ է շահել (առանձին 10-15 հոգու մասին չէ խոսքը), որ այսօր ինչ շահի: Իբրև թե եկել են որակը փոխելու. ինչպե՞ս կարող եք 5 հոգով 70 հոգու որակը փոխել, որովհետև այնտեղ էլ տաղանդավոր մարդիկ կան: Սա նշանակում է քաղաքական գործընթացը մտցնել փակուղի, եթե արտագաղթը  չլիներ, ճանապարհ բացել ցնցումների, հեղափոխությունների և այլ կազմակերպման ձևերի համար: Փրկությունն այն է, որ արտագաղթ կա, և ժողովուրդը չի կարողանում կազմակերպվել: Փրկությունն այն է, որ արտագաղթ կա, և ժողովուրդը չի կարողանում կազմակերպվել:

_ Շնորհակալություն, պրն. Շիրինյան: Հարգելի ունկնդիրներ, լսում էիք «Cui prodest» կամ Ում է ձեռնտու» հաղորդաշարը: Բոլոր նրանք, ովքեր մեզ լսում էին, կարող են նաև դիտել www.lratvakan.am կայքում: Տաղավարում աշխատում էին Հայկուհի Մինասյանը և հաղորդաշարի հեղինակ, Խ. Աբովյանի անվան Մանկավարժական համալսարանի քաղաքագիտության և իրավունքի պատմության ամբիոնի վարիչ, քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Լևոն Շիրինյանը: Հաջողություն :




Բեռնեք Հայկական Լրատվական Ռադիոյի հավելվածները այստեղ՝




website by Sargssyan