Chat with us, powered by LiveChat

Խնդիրների առաջացման դեպքում զանգահարեք +374 11 28 00 00

Բաժանորդագրվել

Մուտք գործել

Կամ

Չի կարող լինել դատարկ!

Չի կարող լինել դատարկ!

Գաղտնաբառի վերականգնում

Գրանցվել

Կամ

Error message here!

Error message here!

Error message here!

Մոռացել ե՞ք գաղտնաբառը։ Մուտքագրեք ձեր էլ.հասցեն եւ դուք կստանաք նոր գաղտնաբառ։

Էլ. հասցեն գրանցված չէ։

Վերադառնալ

Close

Հայերն արևելքի գերմանացիներն են. «Cui prodest» կամ ում է ձեռնտու

ԲԱԺԱՆՈՐԴՆԵՐԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒՄ ԵՆ ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՍՏԱՆՈՒՄ ՈՐԱԿ ՊԱՀԱՆՋԵԼՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔ
Հետևե՛ք մեզ YouTube-ում

Մենք՝ հայերս, ամենաազնիվ, պարտաճանաչ ու արդար ժողովուրդն ենք: Եթե չեք հավատում ինձ՝ կարդացեք ճանապարհորդների հուշերը. մեզ անվանում էին արևելքի գերմանացիրներ, ճշտապահ էինք ու վստահելի՝ վկա հայ վաճառականների հաջողությունները: Երիտասարդները չեն հիշի, բայց ավելի տարեց սերունդը կփաստի, որ մենք դուռը չէինք կողպում տանից դուրս գալուց, փողոցում ճամպրուկ էինք թողնում ու չէին գողանում: Հետո մեզ ներշնչեցին, որ «խաբող-քցող» ենք: Ժամանակն է վերականգնել հայի իսկական տեսակը:

հաղորդման սղագրություն

_ Ողջո՛ւյն, հարգելի ռադիոլսողներ և ռադիոդիտողներ: FM 106.5 հաճախությամբ իր աշխատանքն է սկսում «Cui prodest» կամ Ում է ձեռնտու» հաղորդաշարը: Տաղավարում աշխատում են Հայկուհի Մինասյանը և հաղորդաշարի հեղինակ, Խ. Աբովյանի անվան Մանկավարժական համալսարանի քաղաքագիտության և իրավունքի պատմության ամբիոնի վարիչ, քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Լևոն Շիրինյանը: Ողջո՛ւյն, պրն. Շիրինյան:

_ Բարև Ձեզ:

_ Հարգելի ունկնդիրներ, հաղորդման առաջին հատվածում նախորդ թողարկման թեման ենք շարունակելու: Ովքեր չեն հետևել, նշենք, որ պրն. Շիրինյանը խոսում էր, թե ինչպես քրիստոնեությունն ազդեց հայ ժողովրդի պատմության վրա, և ոչ  բացասական գնահատականներ էր տալիս: Այս հաղորդումը հատկապես համացանցում մեծ իրարանցում առաջացրեց, և շատերը նշում էին, որ միևնույն  է, քրիստոնեությունը եկավ, մեր քաղաքակրթությունը ոչնչացրեց, և եկեղեցու  շնորհիվ  չէր, որ և՛ Կոմիտասը, և՛ Մաշտոցը դարձան այն, ինչ դարձան: Այսօր մի փոքր կշարունակենք այս թեման, կփորձենք ավելի մանրամասն բացատրել՝ ինչ էինք ասում, այնուհետև կանդրադառնանք աշխարհագրական  դետերմինիզմին, թե աշխարհագրությունն ինչ դեր է խաղում այս կամ այն երկրի կյանքում: Խնդրեմ, պրն. Շիրինյան:

_ Տարօրինակն այն է, որ մենք անդրադարձել էինք երկու հիմնական հարցի, ընդ որում մեզ համար գլխավորը Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի, մասնավորապես՝ լեռնագրության գնահատականի մասին Ռուբենի վերաբերմունքն էր: Բայց այս հարցը որևէ ուշադրության չարժանացավ, այսինքն՝ այն հիմնական հարցը, որը մենք քննարկել էինք, որ Հայաստանը, հայ ժողովուրդը Աստծուց ստացել է հսկա լեռնազանգվածներ՝ որպես պարիսպներ, և Հայաստանն ու հայ ժողովուրդը կարող էին և  այդ լեռնազանգվածների տակ լավագույն պետականություն կերտել, որովհետև դրանք յուրատեսակ պաշտպանական շերտեր էին: Համեմատությունը Չինական պատի հետ էր, որով հիանում են, գրում, թե չինացիները միլիոնավոր մետրերով պատ են սարքել, մոռանալով, որ այդ պատերը, ինչպես ասել էի, երեք կողմից՝ հյուսիսից, հարավից և արևելքից, Աստված կառուցել և թողել էր հայությանը: Եվ Ռուբեն Տեր-Մինասյանն ասում է, որ հայ ժողովուրդ, եթե քո կազմակերպական արվեստն է ցածր, ինչպես հիմա է, և դու չես կարողացել քո երկրի աստվածատուր աշխարհագրությունից օգտվել, ուրեմն մի՛ մեղադրիր քո աշխարհագրությանը, այլ սխալը որոնիր քո մեջ: Դրանից բխում էր երկրորդ մասը. Ռուբենն ասում է, որ անկախ, թե ինչ հանգամանքներում, այս պարագայում՝ կորցրեցինք հայրենիքը, մենք մեր անկախությունը, հայրենիքը, հզորությունը կառուցեցինք Առաքելական մեր եկեղեցու մեջ: Թե այդտեղ ինչն էր վիճահարույցը, չգիտեմ: Իհարկե, մենք այնտեղ չենք փորձել, չենք մտածել, երբեք էլ չենք ուզել մեր՝ մինչև քրիստոնեություն եղած քաղաքակրթության, մշակույթի արժեքը գցել, բայց այստեղ ոչ չափազանցնելն է ճիշտ, ոչ էլ՝ նսեմացնելը. դա մեր պատմությունն է: Երբ Տիգրան Մեծից ենք խոսում, ես գիտեմ, որ նա քրիստոնյա չի եղել, և մեզ համար այնքան է հարազատ, որքան հետո՝ մեր քրիստոնյա արքաները: Նորից հիշեցնեմ, որ մեզ համար չափազանց կարևոր է այսօրվա ուսանող երիտասարդությանը ճշմարիտ, հայկական տեսանկյունից գիտելիք փոխանցելը, նրա մեջ չեմ ասում՝ հայ ժողովրդի, Հայաստանի պատմության, նրա աշխարհագրության ու քաղաքակրթության հանդեպ սեր առաջացնելը, որը պետք է պատրանքներից զերծ լինի, բայց նաև՝ նրա մեջ հպարտություն առաջացնի: Հիմա անցնեմ Հայաստանի քրիստոնեության շրջանի վերաբերյալ մի գնահատականի, որ տվել է համաշխարհային բանաստեղծական արվեստի հանճարներից մեկը՝ Բայրոնը: Նա ասում է. «Եթե Սուրբ Գիրքը ճիշտ է մեկնաբանվում, դրախտը Հայաստանում է գտնվել, Հայաստանում է առաջինը ջրհեղեղը նահանջել, և աղավնին նստել»: Սա էլ ես չեմ ասել, Բայրոնն է, որը հայ չէ և որի հեղինակությունն ու գիտելիքները, կարծում եմ, երբեք որևէ մեկի մոտ կասկած չի առաջացրել: Այստեղ կուզեի մեկ ուրիշ բան ասել, որ մշակութաբանները, պատմաբանները պետք է դա մեջտեղ բերեն, բայց չեն բերում, որովհետև քաղաքականության մեջ նման փաստարկները բացառիկ արժեք ունեն մեր օրերի համար. մեր պետականությունը ո՞ր սյուների վրա ենք կերտում՝ մեր պատմության, մեր աշխարհագրության և մշակութային մե՛ր նվաճումների վրա, որի մեջ է նաև մինչքրիստոնեական շրջանի արժեհամակարգը: Բայց հիմա մի բան ասեմ, որ ունկնդիրը հպարտությամբ լցվի, իսկ ով չի լցվում, իր գործն է, թող նորից կռիվ տա այս պարագայում արդեն Բայրոնի հետ: 1919թ. կարծեմ հունվարի 19-ին, երբ Հայաստանի առաջին Հանրապետությունը Ալեքսանդրապոլում մեծ հանդիսավորությամբ վերաբացեց  Մայր բուհ-ը՝ հայկական համալսարանը, որին ներկա են եղել Հայաստանում գտնվող դիվանագիտական բոլոր ներկայացուցչությունները՝ Միացյալ Նահանգների, Անգլիայի, Ֆրանսիայի և այլն՝ իրենց դեսպաններով, դեսպանորդներով, որովհետև այդ տերությունները որքան էլ խարդավանք էին արել մեր պատմության, պետության ու ժողովրդի դեմ, այդուհանդերձ, չէին կարող չգնահատել Հայաստանի քաղաքական պատմության փառահեղ էջերը, առավել ևս՝ նրա մշակույթը և այլն: Եվ այս պայմաններում 1919թ. հունվարի 19-ին Ալեքսանդրապոլում՝ առաջին Հանրապետության առաջին համալսարանի բացման օրը, հիմա ասում են՝ հիմնարկեքի օրը, խոսք է վերցնում մեր մտավորականության պայծառ դեմքերից մեկը՝ Կրթության և արվեստների նախարար Նիկոլ Աղբալյանը, և ասում է (ես կարծում եմ՝ այստեղ աղերս կա բայրոնյան դիտողության հետ), որ այսօր մենք նորից  Հայկական լեռնաշխարհում վառում ենք լուսավորության, կրթության, գիտության ջահը և կարծում ենք, որ այդ ջահը պետք է լուսավորի Մերձավոր և Միջին Արևելքը, Առաջավոր Ասիան՝ այդ օրերի տերմինաբանությամբ: Կարծում եմ, որ այս ժառանգությունը, կապը պիտի պահենք, որպեսզի ունենանք այն հայրենիքը, այն պետականությունը, որը մեզ համար կա, և սահմանենք այն չափորոշիչները (այն ջահը, որը պիտի լուսավորի Առաջավոր Ասիան), որից իջնելու իրավունքը չունենք: Կարծում եմ՝ այսօր էլ այդ խնդիրը, վերականգնման իմաստով, մեզ համար լուծված չէ: Այնպես որ, մեր պատմությունը իր ընթացքը, իր տրամաբանությունն ունի, և ամեն ինչը իր տեղն ունի, իսկ այդ բոլորի մեջ, այդ մշակութային նվաճումների մեջ լուսավոր շերտը հիմնված է քրիստոնեական լույս հավատի և լույս իրականության վրա: Ում է դուր գալիս, ում դուր չի գալիս՝ դա իր խնդիրն է, ինքն իր մեջ, իր հոգու մեջ պետք է հարցերը լուծի: Բայց ես նորից կրկնում եմ՝ աշակերտը, ուսանողը, լայն շերտով՝ հայ երիտասարդությունը, որի հետ եմ ես կապում մեր պետականության լիարժեք վերականգնման ապագան, պետք է այդ լույսով լուսավորված լինի, որպեսզի կարողանա ունենալ արժանապատիվ այն  հայրենիքը, որի ակունքները, մենք ասացինք, իր հզորության մեջ գագաթը Տիգրան Մեծն է, նրա կայսրությունը: Իմ ասածների մեջ չափազանցություն չկա, բայց չկա նաև նսեմացվածությունը, սովետական այն թեզիսը, որ՝ ժողովուրդ ենք, էլի, այն մյուսն էլ է ժողովուրդ, մենք էլ: Այո՛, ժողովուրդ ենք մենք ուրո՛ւյն պատմությամբ և ոչ՝ սովորական շարքային ժողովուրդ: Գնահատեք ձեր մշակութային արժեքը և կիմանաք՝ ինչ է Հայաստանը, ինչ առաքելություն ունի հայ ժողովուրդը: Այստեղ Բրյուսովից էլ մի բան մեջբերեմ, նա ասում էր (1916թ. է գրում, Մեծ եղեռնի դժնդակ օրերին), որ Հայաստանը հազարավոր տարիներ Մերձավոր և Միջին Արևելքում կամ Առաջավոր Ասիայում, կատարել է արևելքի և արևմուտքի հաշտեցման մշակութային, նրանց համադրման, սինթեզի գործընթաց, և սա հայ մշակույթի առաքելությունն է: Ո՞վ է սրան դեմ. դեմ լինելուց պետք է փաստարկ ունենալ, գոռգոռալով չէ, հնարելով չէ, բայց որ այսօրվա առաքելությունը Հայաստանը պետք է պահի, միանշանակ է, դա նաև Հայաստանի վերածննդի իսկական ճանապարհը կլինի:

_ Պրն. Շիրինյան,  հաղորդման առաջին հատվածում խոստացանք, որ պետք է խոսենք, թե ինչպես է աշխարհագրական դիրքն ազդում այս կամ այն երկրի տնտեսության զարգացման և մշակույթի վրա: Երկար տարիներ մեզ՝ անկախության սերունդ կոչվածներիս ասում էին, որ սա փոքր, առանց ռեսուրսների, շրջափակման մեջ գտնվող երկիր է, դատապարտված է անհաջողությունների, այնպես որ ինչ էլ ունենք, դրա համար շնորհակալ եղեք: Սակայն այսօր տեսնում ենք, որ դարը ռեսուրս չունեցող երկրներինն  է. համեմատենք Ճապոնիան և աֆրիկյան՝ ոսկու, ադամանդի հանքեր ունեցող աղքատ երկրները: Վերջերս մի հետաքրքիր բան լսեցի, որ մեկը գնացել էր Ճապոնիա, իր իրերը թողել էր հյուրանոցում և դուրս գալիս բանալի էր ուզել՝ դուռը փակելու համար, պատասխանել էին, որ մեզ մոտ չեն փակում, մեզ մոտ հանցագործություն չկա, ոչ ոք չի գողանա: Բայց մեր համաքաղաքացին չէր վստահել. տարել էին, որպեսզի իրերը գրասենյակում դնեն, բայց այնտեղ ևս դռները չէին փակում: Եվ ասում է, որ ամեն առավոտ երեխաներն գալիս էին և սկսում համակարգիչների վրա խաղալ, այդ ճապոնացին գալիս-բարկանում էր, երեխաները գնում էին, բայց որևէ բան չէր կորում: Այսինքն՝ ինչպես ստացվեց ճապոնական այդ քաղաքակրթությունը և ազնվությունը, կամ՝ գերմանական ճշտապահությունը, և մենք՝ հայերս, այսինքն՝ այսօր Հայաստանում, ցավոք սրտի, ոչ մեկ իր տան դուռը բաց չի թողնի և դուրս գա: Այդ աշխարհագրությո՞ւնն է մեզ սարքել անազնիվ:

_ Աշխարհագրությունը կարող է նպաստել և՛ գողանալուն, և՛ չգողանալուն: Ասացիք մի բան, որն ինձ քաղցր հուշի մեջ գցեց ոչ հեռավոր անցյալի վերաբերյալ: Յուրաքանչյուրը կվկայի, որ արցախյան շարժման այն պոռթկուն շրջանում, երբ Օպերային հրապարակում չօլիգարխացված ղեկավարությունը հավաքվում և հարց էր դնում շարժման և արցախյան խնդրի վերաբերյալ, Արարատյան դաշտն էր դատարկվում: Ես նույնիսկ հիշում եմ, որ մի անգամ Հայաստանում գողերը կամ գողականացվածները (չգիտեմ, այդ ոլորտին ծանոթ չեմ), հայտարարություն էին արել, թե հա՛յ ժողովուրդ, հարցդ լուծի, այս օրերին Հայաստանում ոչ ոք գողություն չի անելու: Այսինքն՝ այս խնդիրը մեզ էլ այնքան ծանոթ մի բան չէ: Ավելին ասեմ, նախորդ սերունդը, միջին տարիքն անցածը կարող է վկայել, որ հետխորհրդային շրջանի առաջին տարիներին Հայաստանի մասին խոսում էին, որ շատ շրջաններ կան, որտեղ դռները չեն փակում:

_ Սակայն խորհրդային տարիներին, ես որքան լսել եմ, գողությունը համատարած բնույթ էր կրում: Պետությունից  էին գողանում:

_ Պետությունից էին գողանում, դա համակարգի հարց է, որովհետև եթե քարտուղարը շատ-շատ էր գողանում, թույլ էին տալիս, պետությունը սոցիալական էր, ժողովուրդը պետք է ապրեր և այլն: Հիմա համակարգի հարցը թողնենք, մեր ժողովրդին վերադառնանք: Օրինակ՝ Շամշադինում, ուր ես շատ եմ եղել՝ շարժման պատասխանատու էի ինչ-որ հարցով, այդ տարիներին էլ ոչ միայն դռները չէին փակում, այլ ինձ համար տարօրինակ էր, բայց ոչ այդքան, որովհետև ծանոթ էր ինձ այդ ամենը, այնտեղ խոզերի երամակները կամ ձիերին բաց էին թողնում և աշնանը բերում. գուցե հիմա այդպես է, գողության մասին խոսք չկար, չէր էլ կարող լինել: Իմ հայրենի Ջավախքում շատ գյուղեր կան, որտեղ այն տարիներին էլի դուռը չէին փակում: Սա մեր ժողովրդի ազնվության գենետիկական մասն էր: Մոլտկե Ավագը (գուցե մեկ ուրիշն էր, բայց դա 100 տոկոս է) ասում էր. «Ովքե՞ր են հայերը. հայերն արևելքի գերմանացիներն են»: Եթե դուք ճանապարհորդներին կարդաք, կտեսնեք, որ մինչև սովետական շրջանը գողանալ, գցել, խաբել շատ հազվագյուտ բան էր: Ես այստեղ Ձեզ մոտ առիթ եմ ունեցել ասելու և ես դրանում խորապես համոզված եմ, որ եթե մեր ժողովուրդը ազնիվ, մաքուր չլիներ և չլիներ իսկապես հավատացյալ քրիստոնյա, հոգով հզոր, ինչպես Ռուբենն էր ասում՝ հայրենիքը կորցնելուց հայ մարդն այդ հզորությունը կերտեց իր եկեղեցու մեջ, այդ հզորությունն այնտեղ տեղափոխեց, ապա վստահ եղեք՝ Ցեղասպանության արհավիրքը մենք չէինք անցնելու: Հիմա աշխարհագրությանը դառնանք: Աշխարհագրությունը, իհարկե, տալիս է պայմաններ, մանավանդ՝ աշխարհագրական դետերմինիզմը տալիս է պարամետրեր, որոնց շրջագծերում դուք ուզեք-չուզեք պետք է աշխատեք, ստեղծագործեք և այլն: Հիմա հակառակը, աշխարհագրական դետերմինիզմը մեզ պարտավորեցնում է ունենալ ազնիվ Հայաստան, ուժեղ ժողովուրդ և պետականորեն կազմակերպված մի հավաքականություն, որը կարող է այս դժնդակ վիճակում, որ ստեղծվել է մեր շուրջ, ոչ միայն ապրել, «Հզոր հայրենիք» կամ «Օրինաց երկիր» կուսակցություն ստեղծել, այլ ունենալ հզոր հայրենիք և օրենքի երկիր: Հիմա այստեղ ռեժիմի հարց է: Ինձ համար տարօրինակ էր, որ արցախյան դաժան կռվի տարիներին նոր քաղաքական ղեկավարությունը աստիճանաբար սկսեց ժողովրդի ուղեղի մեջ մտցնել՝ դե սովորական ժողովուրդ ենք. իմաստն այն էր, որ պահանջներդ չափավորեք: Ես այն ժամանակ այդպես էի համոզված՝ քիչ կասկածով, հիմա արդեն համոզված եմ, որովհետև դա իրենց բավարարում էր արդեն, այսինքն՝ իշխանափոխությունը եղել է, իրենք ինչ-որ տեղ էին զբաղեցնում, իրենց բավարար էր, բայց ինչ երբեմն բավարարում է քաղաքական դասակարգին, դա բոլորովին էլ չի բավարարում հայրենիքին ու պետությանը: Այնպես որ հիմա Ճապոնիայի օրինակով ասեմ. անշուշտ ռեսուրսը նշանակություն ունի՝ նավթ ունենաս, գազ, ոսկի և այլն, բայց դա նյութական պայման է, որևէ ժողովուրդ այդ նյութական պայմանը կարող է դարձնել իրականություն իր դաժան աշխատանքով, համառ կամքով, ինչպես գերմանացիները Ռուրի ածխային ավազանի և մնացած հանքավայրերն օգտագործեցին իրենց Գերմանիան կերտելու համար, որովհետև Ռուրում էր, որ ձուլվում էին կրուպի թնդանոթները: Բայց եթե գերմանացին կարգապահ, կազմակերպված չլիներ, եթե աշխարհը նվաճելու իդեալ չունենար՝ Վերմախտ, կլիներ մի շարքային ժողովուրդ, պարփակված, և երբեք էլ երևի այդ երկրամասերն իրար չմիանային, չունենային դաշնային այն պետությունը, որը կա: Ֆրանսիան նույնն է, չէ՞: Անշուշտ, նրանք նյութական ռեսուրս ունեն, բայց ես հենց նաև երիտասարդության և մեր աղջիկների համար ասեմ, որ այդ ռեսուրսը վերածվեց հզոր Ֆրանսիայի. եթե չլիներ նրանց հոգևոր դասը՝ լյուդովիկոսների հետ աշխատող Ռիշելյեն, Ֆենոլենը, չէր լինի այն Ֆրանսիան, որը կա: Բայց սրանք ստեղծեցին Գերմանիան վերածնելու հայեցակարգ: Իսկ եթե չլիներ գեղջկուհի հովիվը՝ Ժաննա դը Արկը, հոգևորականների, աշխարհիկ դասի և այլն, վստահաբար չէր լինի այդ Ֆրանսիան: Սա արդեն ժողովրդի որակի հարցն է, որակ, որը պետք է նյութական ռեսուրսը վերածի իրականության: Հիմա մեզ վերադառնանք: Մեր Հայկական լեռնաշխարհն միշտ էլ աշխարհագրական հանածոներով և այլնով շատ առանձնապես հայտնի չի եղել: Բայց հիմա ունի, Թուրքիային է մնացել:

_ Ասում են՝ Հայաստանը փոքր երկիր է, ռեսուրս չունի, բայց մենք  ՀՀ-ում  ունենք  630 կամ 670, եթե չեմ սխալվում, հանքավայր: Եվ մի բան ևս նշեմ, այսօր այդ կոսմետիկ մեթոդներով՝ բնական կրեմներով և դեղամիջոցներով, շատ երկրներ՝ նույն Գերմանիան, Իսրայելը, մեծ շուկաներ են զբաղեցնում: Վերջերս մեր տաղավարում էր «Նաիրիան» ընկերության հիմնադիր Արա Մարկոսյանը և նշում էր, որ Հայաստանում՝ լեռնային պայմաններում, այնպիսի խոտաբույսեր, ծաղիկներ են աճում, որոնցից ստացված դեղորայքը և քսուքները շատ թանկ արժեն, և այս ընտանիքը փորձում է վերականգնել դա:  Այսինքն՝ մենք պարզապես տարբեր բնագավառներում չենք աշխատել և ասում ենք՝  սա լավ երկիր չէ: Միգուցե ցորեն ցանելու համար շատ լավ չէ, բայց ցորենից և շաքարավազից այն կողմ ուրիշ բաներ էլ կան:

_ Ուզում եք ասել, և դա ճիշտ է, որ ռեսուրսի որոշակի պաշար կա: Մեր հանրապետությունը գուցե և բավարար քանակությամբ պաշար ունի, որը, ի տարբերություն ածուխի, նաև խելք է պահանջում: Ածուխը քանակական է, իսկ հայ մարդն իր ընդունակությամբ աշխարհին չի՞ ապացուցել, որ նա կարող է այդ հարցերը լուծել:

_ Ինչպես Իսրայելում  տուֆի վրա բիբար են աճեցնում:

_ Այո: Երբ շրջանառության մեջ դրվեց այն տխմարությունը, որ ադրբեջանցիներն իրենց այդ նավթոտ խավիարով Եվրոպան գնել են կամ կաշառում են, ես առիթ ունեցա ասելու՝ դուք էլ տուֆով գնեք, Սևանի ձկով գործն արեք, այսինքն՝ կաշառքին դա խանգարո՞ւմ է, ուղեղին խանգարո՞ւմ է, չի խանգարում: Մերը մի տարբերություն ունի. Հայկական լեռնաշխարհը պահանջ ունի մտավոր կարողությունը դրսևորելու, դա ավելի լավ չէ՞, բայց դա ուրիշ բան է պահանջում: Եթե դուք ուզում եք այդ արդյունավետությունը, որպեսզի Ճապոնիա, Սինգապուր վերականգնեք, ի՞նչ  է պետք. դաժան բառ եմ ասելու՝ կոռուպցիան պիտի դիտել որպես պետական դավաճանություն, կոռուպցիոների ձեռքը պետք է կտրել, որովհետև կոռուպցիան քայքայում է պետական օրգանիզմը. բացառված է՝ ունենալ կոռուպցիա և ունենալ հայրենիք ու պետություն: Հիմա պիտի տեսնեք՝ Սինգապուրում, Ճապոնիայում դա կա՞, թե՝ ոչ: Երկրորդը, պետք է ունենալ համալսարաններ: Ես առիթ եմ ունեցել և հիմա երկրորդ անգամ ասում եմ. իմ դիտարկմամբ՝ Միացյալ Նահանգների հզորությունը, որ ասում են մոնոպոլիայի մեջ չէ (դրա մեջ չէ հավանաբար), ասում են միջին խավի մեջ է: Ես հիմա գալիս եմ այն մտքին, որ դա էլ այդքան ճիշտ չէ. Միացյալ Նահանգների հզորության հիմքը համալսարաններն  են: Վերականգնեք մեր համալսարանները, համալսարանների պատմության պակաս ունե՞նք, գիտության, կրթության պակաս ունե՞նք: Եվ խոսքն այն  մասին չէ,  որ այստեղ էլիտար դպրոցներ սարքեք, էլիտար կրթության օլիմպիադաներով հայ երեխային արտահանեք արտասահման՝ կորչի-գնա: Իմ հույսը, օրինակ, այն ուսանող երիտասարդությունն է և նաև բանակում ծառայող ոչ ուսանող երիտասարդութունը, որի ուղեղի մեջ կա Հայաստանի պետականության ուղեղի այն մորմոքը, որի մասին ժամանակին Չարենցը խոսում էր: Այնպես որ այդ հարցերը լուծելի են: Քաղաքագիտությունը մի օրինաչափություն ունի՝ այն չունի ապացուցողական բազա, որպեսզի գիտափորձ անի, ապացուցի. մինչև դուք գիտափորձ անեք և այլն, օտարը կարող է արշավանքով պետության սահմաններից մի տեղից մյուսն անցնի-վերջացնի: Դրա համար մենք աշխատում ենք անալոգիաներով՝ համանմանությունների մեթոդով. եթե սա այսպես է եղել, եթե իրավիճակը նույնն է, ապա... : Եվ երկրորդը, քաղաքական պատմության ճիշտ ընկալման, ճիշտ բացատրության մեջ է. բոլշևիկյան պատմագրությամբ դուք ոչինչ չեք կարող տալ ձեր ժողովրդին: Ինձ չեք հավատում, հարցրեք Ժիրինովսկուն, եթե Ժիրինովսկուն չեք հավատում, հարցրեք Պուտինին, որը ուզեց-չուզեց անդրադարձավ բոլշևիկյան ոճրագործներին՝ Լենինի, նրա միջավայրի և դրանց «լաքեյների» պատմությանը Հայաստանում: Միջնադարում Հայաստանը եթե ռեսուրս չուներ, պետություն չուներ, բայց հայ ժողովրդի հանճարն ի՞նչ ստեղծեց՝ հայ վաճառականին: Այսօր խոսում են, հետազոտություններ կան, որ հայ վաճառականը՝ որպես ինտերնետային համացանց, պատել էր ամբողջ աշխարհը: Ես կարծում եմ՝ հայ մարդուն դեմ արեք պատին, նեղ վիճակ առաջացրեք, նա աշխարհագրության ստեղծած բոլոր դժվարությունները կհաղթահարի, բայց իդեալ պետք է տալ, այս եղած Հայաստանի իդեալը մեզ առաջ չի տանում, մենք խնդիր ունենք մեր երկիրը վերակերտելու, ինչպես հոգևոր, մշակութային, այլնպես էլ՝ տարածական: Եվ մենք մեր երկիրը հետ ստանալու պահանջ ունենք՝ տարածքով, կրթությամբ, դաստիարակությամբ և մեր ժողովրդի վերածննդով:

_ Շնորհակալություն, պրն. Շիրինյան: Հարգելի ունկնդիրներ, լսում էիք «Cui prodest» կամ Ում է ձեռնտու» հաղորդաշարը: Տաղավարում աշխատում էին Հայկուհի Մինասյանը և հաղորդաշարի հեղինակ, Խ. Աբովյանի անվան Մանկավարժական համալսարանի քաղաքագիտության և իրավունքի պատմության ամբիոնի վարիչ, քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Լևոն Շիրինյանը: Հաջողություն:

 

Բեռնեք Հայկական Լրատվական Ռադիոյի հավելվածները այստեղ՝




website by Sargssyan